ភ្នំពេញ៖ ការប្រែប្រួលអាកាសធាតុលែងជារឿងឆ្ងាយពីយើងទៀតហើយ ប៉ុន្តែវាគឺជាកម្លាំងដ៏ខ្លាំងក្លាមួយដែលកំពុងផ្លាស់ប្តូរពិភពធម្មជាតិរបស់យើងយ៉ាងឆាប់រហ័ស។ ខណៈដែលចំណងជើងព័ត៌មានភាគច្រើនផ្តោតលើការកើនឡើងនៃសីតុណ្ហភាព និងអាកាសធាតុខ្លាំងក្លា ក៏នៅមានការផ្លាស់ប្តូរមួយទៀតដែលស្ងប់ស្ងាត់ ប៉ុន្តែគួរឱ្យព្រួយបារម្ភមិនចាញ់គ្នា គឺការរេចរឹល និងការបាត់បង់ជម្រកធម្មជាតិ។
ជម្រកធម្មជាតិ គឺជាគ្រឹះនៃជីវិតនៅលើផែនដី។ ព្រៃឈើ តំបន់ដីសើម ផ្កាថ្មប៉ប្រះទឹក វាលស្មៅ និងព្រៃកោងកាង បានផ្តល់ទីជម្រក អាហារ និងកន្លែងបង្កាត់ពូជសម្រាប់ប្រភេទសត្វរាប់មិនអស់។ វាក៏ជួយទ្រទ្រង់ជីវភាពរស់នៅរបស់មនុស្ស គ្រប់គ្រងអាកាសធាតុ និងការពារសហគមន៍ពីគ្រោះមហន្តរាយធម្មជាតិផងដែរ។ ប៉ុន្តែការប្រែប្រួលអាកាសធាតុកំពុងធ្វើឱ្យប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ីទាំងនេះប្រឈមនឹងសម្ពាធយ៉ាងខ្លាំងដែលមិនធ្លាប់មានពីមុនមក។
ផលប៉ះពាល់មួយក្នុងចំណោមផលប៉ះពាល់ដែលងាយមើលឃើញជាងគេ គឺការផ្លាស់ប្តូរតំបន់អាកាសធាតុ។ នៅពេលសីតុណ្ហភាពកើនឡើង សត្វ និងរុក្ខជាតិជាច្រើនប្រភេទត្រូវបង្ខំចិត្តផ្លាស់ទីលំនៅ ដើម្បីស្វែងរកលក្ខខណ្ឌអំណោយផល។
ប្រភេទសត្វដែលរស់នៅតាមភ្នំត្រូវរើទៅកន្លែងខ្ពស់ជាងមុន ខណៈខ្លះទៀតផ្លាស់ទៅតំបន់ដែលមានអាកាសធាតុក្តៅតិច។ ប៉ុន្តែមិនមែនគ្រប់ប្រភេទសត្វទាំងអស់អាចសម្របខ្លួន ឬផ្លាស់ទីលំនៅបានទាន់ពេលនោះទេ។ ប្រភេទសត្វដែលរស់នៅតែក្នុងជម្រកជាក់លាក់មួយ ដូចជាប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ីតាមកោះ ឬព្រៃឈើលើភ្នំខ្ពស់ កំពុងប្រឈមនឹងហានិភ័យនៃការផុតពូជកាន់តែខ្ពស់។
ការផ្លាស់ប្តូររបបទឹកភ្លៀងក៏បានរំខានដល់ជម្រកធម្មជាតិផងដែរ។ គ្រោះរាំងស្ងួតអូសបន្លាយធ្វើឱ្យដីសើម និងទន្លេរីងស្ងួត រីឯភ្លៀងធ្លាក់ខ្លាំងនាំឱ្យមានទឹកជំនន់ដែលបំផ្លាញប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ី។ នៅតំបន់ត្រូពិក ព្រៃឈើដែលធ្លាប់រីកចម្រើនក្នុងស្ថានភាពនឹងនរ ឥឡូវនេះកំពុងប្រឈមនឹងកម្ដៅខ្លាំង និងការខ្វះខាតទឹក ដែលធ្វើឱ្យវាកាន់តែចុះខ្សោយ និងងាយរងគ្រោះដោយភ្លើងឆេះព្រៃ។
ជម្រកធម្មជាតិនៅតាមតំបន់ឆ្នេរ គឺជាតំបន់ដែលរងផលប៉ះពាល់ធ្ងន់ធ្ងរជាងគេ។ ការកើនឡើងនៃកម្រិតទឹកសមុទ្របានគំរាមកំហែងដល់ព្រៃកោងកាង តំបន់វាលភក់ប្រៃ និងព្រៃឆ្នេរ ដោយលិចផ្ទៃដី និងធ្វើឱ្យទឹកប្រៃរាលដាល។ ប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ីទាំងនេះដើរតួជាខែលការពារធម្មជាតិប្រឆាំងនឹងព្យុះ និងជាកន្លែងបណ្តុះកូនត្រី និងជីវិតសមុទ្រដ៏សំខាន់។ ការបាត់បង់ជម្រកទាំងនេះ មិនត្រឹមតែធ្វើឱ្យបាត់បង់ជីវៈចម្រុះប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែថែមទាំងធ្វើឱ្យសហគមន៍តំបន់ឆ្នេរប្រឈមនឹងហានិភ័យកាន់តែខ្លាំង។
ជម្រកធម្មជាតិក្នុងសមុទ្រក៏ស្ថិតក្រោមសម្ពាធយ៉ាងខ្លាំងដែរ។ សីតុណ្ហភាពទឹកសមុទ្រកើនឡើង បណ្តាលឱ្យមានបាតុភូត «ផ្កាថ្មស្លេក» (Coral bleaching) ដែលធ្វើឱ្យថ្មប៉ប្រះទឹកផ្កាថ្មចុះខ្សោយ និងអាចងាប់បាន។ ថ្មប៉ប្រះទឹកទាំងនេះ គឺជាជម្រកនៃជីវិតសមុទ្រជាច្រើនប្រភេទ និងផ្តល់សន្តិសុខស្បៀងដល់មនុស្សរាប់លាននាក់។ ការកើនឡើងនៃជាតិអាស៊ីតក្នុងមហាសមុទ្រ ដោយសារការស្រូបយកកាបូនឌីអុកស៊ីតកាន់តែច្រើន ក៏កំពុងគំរាមកំហែងដល់សារពាង្គកាយដែលមានសម្បក និងរំខានដល់ប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ីក្នុងសមុទ្រផងដែរ។
ការរេចរឹលនៃជម្រកធម្មជាតិបង្កើតជាវដ្តដ៏គ្រោះថ្នាក់មួយ។ នៅពេលប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ីចុះខ្សោយ សមត្ថភាពរបស់វាក្នុងការស្រូបយកកាបូន និងគ្រប់គ្រងអាកាសធាតុក៏ថយចុះ ដែលជាហេតុធ្វើឱ្យការប្រែប្រួលអាកាសធាតុកាន់តែលឿនឡើង។ ឧទាហរណ៍ តំបន់ដែលត្រូវបានកាប់បំផ្លាញព្រៃឈើ នឹងបញ្ចេញកាបូនដែលបានស្តុកទុកទៅក្នុងបរិយាកាស ខណៈពេលដែលតំបន់ដីសើមដែលខូចខាតបាត់បង់សមត្ថភាពក្នុងការស្តុកទឹក និងទប់ទល់នឹងទឹកជំនន់។
ផលប៉ះពាល់លើមនុស្សក៏មិនអាចមើលរំលងបានដែរ។ សហគមន៍ដែលពឹងផ្អែកលើប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ីធម្មជាតិ ដូចជាកសិករ អ្នកនេសាទ និងជនជាតិដើមភាគតិច គឺជាអ្នករងផលប៉ះពាល់ដំបូងគេ។ ការថយចុះនៃផលត្រី ការធ្លាក់ចុះនៃគុណភាពដី និងការកើនឡើងនៃគ្រោះមហន្តរាយធម្មជាតិ បានគំរាមកំហែងដល់ជីវភាព និងសន្តិសុខស្បៀង។
ការដោះស្រាយវិបត្តិនេះ មិនមែនមានន័យតែលើការអភិរក្សប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែត្រូវការការឆ្លើយតបដ៏ទូលំទូលាយ ដែលរួមបញ្ចូលសកម្មភាពអាកាសធាតុជាមួយនឹងការការពារជម្រកធម្មជាតិ។ ការដាំព្រៃឈើឡើងវិញ ការស្តារព្រៃកោងកាង ការប្រើប្រាស់ដីប្រកបដោយនិរន្តរភាព និងការការពាររបៀងជីវៈចម្រុះ គឺជាជំហានដ៏ចាំបាច់។ អ្វីដែលមានសារៈសំខាន់ស្មើគ្នានេះ គឺការកាត់បន្ថយការបំភាយឧស្ម័នផ្ទះកញ្ចក់ ដើម្បីបន្ថយល្បឿននៃការប្រែប្រួលអាកាសធាតុខ្លួនឯង។
ការយល់ដឹងជាសាធារណៈ និងការផ្លាស់ប្តូរឥរិយាបថក៏មានសារៈសំខាន់ណាស់ដែរ។ ភាពជោគជ័យនៃយុទ្ធនាការបរិស្ថានបានបង្ហាញថា នៅពេលដែលមនុស្សយល់ពីតម្លៃនៃធម្មជាតិ ពួកគេកាន់តែមានឆន្ទៈក្នុងការការពារវា។ ការការពារជម្រកធម្មជាតិមិនមែនគ្រាន់តែជាការថែរក្សាសត្វព្រៃប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែគឺជាការធានានូវប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ីដែលទ្រទ្រង់ជីវិតមនុស្ស។
ការប្រែប្រួលអាកាសធាតុកំពុងគូសវាសផែនទីនៃជីវិតនៅលើផែនដីឡើងវិញ។ ការរស់រាន ឬការដួលរលំនៃជម្រកធម្មជាតិ នឹងអាស្រ័យលើជម្រើសដែលយើងធ្វើនៅថ្ងៃនេះ។ ការការពារវា មិនមែនគ្រាន់តែជាកាតព្វកិច្ចបរិស្ថានប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែវាគឺជាភាពចាំបាច់សម្រាប់អនាគតដ៏មានស្ថិរភាព និងនិរន្តរភាព៕
