អំពើហិង្សាកើនឡើងក្នុងប្រទេសម៉ាលីក្នុងមួយឆ្នាំបន្ទាប់ពីជនជាតិរុស្ស៊ីមកដល់
ដាកា ប្រទេសសេណេហ្គាល់÷Alou Diallo បានអោយដឹងថា គាត់កំពុងផឹកតែជាមួយគ្រួសាររបស់គាត់កាលពីព្រឹកមួយខែមុន នៅពេលដែលក្រុម “ទាហានស្បែកស” បានលុកលុយភូមិរបស់គាត់នៅកណ្តាលប្រទេសម៉ាលី ដោយបានដុតផ្ទះ និងបាញ់សម្លាប់មនុស្សដែលត្រូវបានគេសង្ស័យថាជាពួកជ្រុលនិយមអ៊ីស្លាម។គាត់បានរត់ទៅរកកន្លែងសុវត្ថិភាពក្នុងគុម្ពោត ប៉ុន្តែកូនប្រុសគាត់ត្រូវបានគេបាញ់ឲ្យរបួសពេលរត់គេចខ្លួន បន្ទាប់មកត្រូវបញ្ចប់ជីវិត ខណៈគាត់ដេកលើដី ។
Diallo បានប្រាប់សារព័ត៌មាន Associated Press ក្នុងរដ្ឋធានី Bamako របស់ប្រទេសម៉ាលី ជាកន្លែងដែលគាត់រស់នៅក្នុងជំរុំបណ្ដោះអាសន្នសម្រាប់ជនភៀសខ្លួនថា “ខ្ញុំបានមើលកូនប្រុសអាយុ ១៦ ឆ្នាំរបស់ខ្ញុំបានស្លាប់” ។ដូចដែលគាត់បានរៀបរាប់ពីថ្ងៃសៅរ៍ដ៏អាក្រក់នៅក្នុងភូមិ Bamguel របស់គាត់ អតីតអ្នកបង្កាត់ពូជគោអាយុ ៤៧ ឆ្នាំរូបនេះមិនបានព្យាយាមលាក់កំហឹងចំពោះកងទ័ពដែលគាត់ជឿថាជាទាហានស៊ីឈ្នួលរុស្ស៊ីដែលបានបង្វែរពិភពលោករបស់គាត់ឱ្យវង្វេង។
លោកបានមានប្រសាសន៍ថា “ខ្ញុំពិតជាចង់បានសន្តិភាពវិលមកវិញ ហើយអ្វីៗវិលទៅរកភាពប្រក្រតីវិញ”។”នៅទីនេះនៅ Bamako ខ្ញុំរស់នៅក្នុងជីវិតដែលខ្ញុំមិនបានជ្រើសរើស” ។
មន្ត្រីលោកខាងលិចបាននិយាយថា វាមានរយៈពេលជាងមួយឆ្នាំហើយ ដែលក្រុមយុទ្ធជនរាប់រយនាក់មកពីក្រុម Wagner Group ដែលជាអ្នកម៉ៅការយោធារុស្ស៊ីស្រមោល បានចាប់ផ្តើមធ្វើការជាមួយនឹងកងកម្លាំងប្រដាប់អាវុធរបស់ប្រទេសម៉ាលី ដើម្បីព្យាយាមទប់ស្កាត់ការបះបោររយៈពេលមួយទសវត្សរ៍ដោយពួកជ្រុលនិយមអ៊ីស្លាមនៅក្នុងប្រទេសអាហ្វ្រិកខាងលិច។ប៉ុន្តែចាប់តាំងពីទាហានស៊ីឈ្នួលមកដល់ អ្នកការទូត អ្នកវិភាគ និងក្រុមសិទ្ធិមនុស្សនិយាយថា អំពើហឹង្សាដោយមិនរើសអើងលើជនស៊ីវិលមានការកើនឡើង ក្រុមជ្រុលនិយមដែលមានទំនាក់ទំនងជាមួយក្រុមអាល់កៃដា និងក្រុមរដ្ឋឥស្លាមកាន់តែរឹងមាំ ហើយមានការព្រួយបារម្ភថាវត្តមានរបស់រុស្ស៊ីនឹងធ្វើឱ្យមានអស្ថិរភាពបន្ថែមទៀតតំបន់ដែលមានបញ្ហា។
ជនស៊ីវិលជាង ២,០០០ នាក់ត្រូវបានសម្លាប់ចាប់តាំងពីខែធ្នូ ឆ្នាំ ២០២១ បើធៀបនឹងប្រហែល ៥០០ នាក់ក្នុងរយៈពេល ១២ ខែមុន នេះបើយោងតាមគម្រោងទិន្នន័យទីតាំងជម្លោះប្រដាប់អាវុធ និងព្រឹត្តិការណ៍ដែលជាអង្គការមិនមែនរដ្ឋាភិបាល។យោងតាមទិន្នន័យដែលចងក្រងដោយ ACLED យ៉ាងហោចណាស់មួយភាគបីនៃចំនួនអ្នកស្លាប់ដែលបានកត់ត្រាកាលពីឆ្នាំមុនគឺមកពីការវាយប្រហារដែលពាក់ព័ន្ធនឹង Wagner Group ។លោក Michael Shurkin សមាជិកជាន់ខ្ពស់នៅក្រុមប្រឹក្សាអាត្លង់ទិក និងជានាយកកម្មវិធីសកលនៅក្រុមប្រឹក្សា ១៤ North Strategies បាននិយាយថា “ពួកគេកំពុងសម្លាប់ជនស៊ីវិល ហើយដោយវត្តមានរបស់ពួកគេ បានផ្តល់ភ្លើងខៀវឱ្យកងកម្លាំងសន្តិសុខម៉ាលី ដើម្បីធ្វើសកម្មភាពអាក្រក់បំផុតរបស់ពួកគេ” ។
អ្នកម៉ៅការយោធាមកពី Wagner ដែលត្រូវបានបង្កើតឡើងដោយ Yevgeny Prigozhin ដែលជាពាណិជ្ជករមហាសេដ្ឋីដែលមានទំនាក់ទំនងជាមួយប្រធានាធិបតីរុស្ស៊ី Vladimir Putin បាននិងកំពុងពង្រឹងកងកម្លាំងរបស់ទីក្រុងម៉ូស្គូក្នុងអំឡុងពេលការលុកលុយរបស់អ៊ុយក្រែន។ ប៉ុន្តែអ្នកជំនាញបានអោយដឹងថា ពួកគេក៏ប្រតិបត្តិការនៅក្នុងប្រទេសមួយក្តាប់តូចនៃទ្វីបអាហ្វ្រិកដែរ។
មិនធ្លាប់មានចាប់តាំងពីយោធារបស់ម៉ាលីបានដណ្តើមអំណាចនៅក្នុងរដ្ឋប្រហារពីរដែលចាប់ផ្តើមនៅឆ្នាំ ២០២០ របបយោធាដែលដឹកនាំដោយ Col. Assimi Goita មានទំនាក់ទំនងតានតឹងជាមួយសហគមន៍អន្តរជាតិ។
ប្រទេសបារាំងបានបញ្ជូនកងទ័ពទៅកាន់ប្រទេសម៉ាលីក្នុងឆ្នាំ ២០១៣ ដើម្បីជួយអតីតអាណានិគមរបស់ខ្លួនបានជំរុញពួកសកម្មប្រយុទ្ធឥស្លាមចេញពីតំបន់ភាគខាងជើងនៃប្រទេស ប៉ុន្តែបានដកពួកគេចេញក្នុងខែសីហា ដោយសារទំនាក់ទំនងមានការរអាក់រអួល និងមនោសញ្ចេតនាប្រឆាំងបារាំងកើនឡើងនៅក្នុងចំនួនប្រជាជន។បស្ចិមប្រទេសបានអោយដឹងថា ប្រទេសម៉ាលីកំពុងសម្លឹងមើលទីក្រុងមូស្គូកាន់តែខ្លាំងឡើងសម្រាប់សន្តិសុខ បើទោះបីជារបបយោធានិយាយថាខ្លួនបានអញ្ជើញតែក្នុងវគ្គបណ្តុះបណ្តាលយោធាក៏ដោយ។លោក Alassane Maiga ប្រធានផ្នែកទំនាក់ទំនងសម្រាប់របបយោធាបានទទូចថា Wagner មិនដំណើរការនៅក្នុងប្រទេសទេ។ នៅពេលសួរអំពីការវាយប្រហារលើជនស៊ីវិល លោក Maiga បានអោយដឹងថា រដ្ឋាភិបាលរបស់ប្រទេសម៉ាលីការពារពលរដ្ឋ និងទ្រព្យសម្បត្តិរបស់ពួកគេ។លោកបានមានប្រសាសន៍ថា “បេសកកម្មការពារ និងសន្តិសុខរបស់កងទ័ពត្រូវបានអនុវត្តដោយការគោរពសិទ្ធិមនុស្ស និងច្បាប់មនុស្សធម៌អន្តរជាតិ”។
ក្រុម Wagner មិនបានឆ្លើយតបទៅនឹងសំណើសុំការអត្ថាធិប្បាយទេ។នៅឯការជជែកដេញដោលរបស់ក្រុមប្រឹក្សាសន្តិសុខអង្គការសហប្រជាជាតិកាលពីថ្ងៃអង្គារ ឯកអគ្គរដ្ឋទូតរងរបស់រុស្ស៊ី Anna Evstigneeva បានច្រានចោលការប៉ុនប៉ងពីបរទេស “ដើម្បីសរសើរជំនួយរុស្ស៊ីដល់ប្រទេសម៉ាលី” ដែលទីក្រុងម៉ូស្គូមានកិច្ចព្រមព្រៀងទ្វេភាគីដើម្បីជួយដល់រដ្ឋាភិបាលអន្តរកាល។នាងមិនបាននិយាយអំពីក្រុម Wagner ទេ។ទាហានស៊ីឈ្នួលរហូតដល់ ១,០០០ នាក់ត្រូវបានដាក់ពង្រាយ ហើយក្រុម Wagner កំពុងត្រូវបានផ្តល់ប្រាក់ឈ្នួលជិត ១១ លានដុល្លារក្នុងមួយខែ ដើម្បីផ្តល់សន្តិសុខ និងការបណ្តុះបណ្តាល នេះបើយោងតាមរបាយការណ៍របស់មជ្ឈមណ្ឌលប្រយុទ្ធប្រឆាំងអំពើភេរវកម្មរបស់បណ្ឌិតសភាយោធាសហរដ្ឋអាមេរិក ដែលសិក្សាអំពីអំពើហិង្សាជ្រុលនិយម។របាយការណ៍បានអោយដឹងថា កងកម្លាំងរបស់ Wagner កំពុងតស៊ូដើម្បីទទួលបានផលចំណេញយ៉ាងច្រើន ដោយអំពើហិង្សារបស់ជីហាដកើនឡើង។ក្នុងអំឡុងពេលរដូវវស្សារវាងខែមិថុនា និងខែកញ្ញា នៅពេលដែលការប្រយុទ្ធគ្នាជាធម្មតាបានថយចុះ មានការវាយប្រហារជាង ៩០ ទៅលើជនស៊ីវិល និងយោធាដោយក្រុមជ្រុលនិយមដែលមានទំនាក់ទំនងជាមួយក្រុមអាល់កៃដា បើធៀបនឹងរយៈពេលដូចគ្នាកាលពីឆ្នាំមុន និងការវាយប្រហារកាលពីខែសីហា។នៅលើបន្ទាយមួយដោយក្រុមដែលមានទំនាក់ទំនងនឹងរដ្ឋឥស្លាមបានសម្លាប់ទាហានម៉ាលីយ៉ាងតិច៤២នាក់។នៅក្នុងការវាយប្រហារដ៏បង្ហូរឈាមបំផុតនេះ អង្គការឃ្លាំមើលសិទ្ធិមនុស្សបាននិយាយថា កងទ័ពរបស់ប្រទេសម៉ាលី និងកងទ័ពបរទេសដែលសង្ស័យថាជាជនជាតិរុស្ស៊ីបានប្រមូលផ្តុំគ្នា និងបានសម្លាប់បុរសប្រមាណ ៣០០ នាក់នៅក្នុងទីក្រុង Moura កាលពីខែមីនា។ អ្នកខ្លះត្រូវបានគេជឿថាជាក្រុមអ៊ីស្លាមជ្រុលនិយម ប៉ុន្តែភាគច្រើនជាជនស៊ីវិល។ការស៊ើបអង្កេតបានស្រង់មនុស្ស ២៧ នាក់ រួមទាំងសាក្សី អាជីវករ មេដឹកនាំសហគមន៍ អ្នកការទូត និងអ្នកវិភាគសន្តិសុខ។
ក្រសួងការពារជាតិម៉ាលីបានរាយការណ៍ពីឧប្បត្តិហេតុស្រដៀងគ្នានៅពេលនោះ ប៉ុន្តែបាននិយាយថា វាបានសម្លាប់ “ភេរវករ” ចំនួន ២០៣ នាក់ និងបានចាប់ខ្លួន ៥១ នាក់ផ្សេងទៀត។អនុរដ្ឋលេខាធិការ Victoria Nuland បានអោយដឹងអំពីទាហានស៊ីឈ្នួល Wagner ថា “មានរបាយការណ៍ទូលំទូលាយអំពីការរំលោភសិទ្ធិមនុស្សនៅទូទាំងតំបន់ដែលពួកគេកំពុងធ្វើការ” ។«ហើយយើងបារម្ភថា កងកម្លាំងទាំងនេះមិនចាប់អារម្មណ៍លើសុវត្ថិភាព និងសន្តិសុខរបស់ប្រជាជនម៉ាលី ប៉ុន្តែផ្ទុយទៅវិញ ចាប់អារម្មណ៍លើការពង្រឹងខ្លួនឯង និងបោសសម្អាតប្រទេស ហើយកំពុងធ្វើឲ្យស្ថានការណ៍ភេរវកម្មកាន់តែអាក្រក់»។
Samuel Ramani សហការីនៅវិទ្យាស្ថាន Royal United Services ដែលជាអ្នកគិតគូរផ្នែកការពារជាតិ និងសន្តិសុខ បាននិយាយថា រុស្ស៊ីមិនគួរឱ្យជឿជាក់ខ្លាំងចំពោះការប្រឆាំងភេរវកម្មនៅទ្វីបអាហ្វ្រិក ឬទូលំទូលាយជាងនេះ។លោក Ramani បានអោយដឹងថា “អ្វីដែលយើងបានឃើញម្តងហើយម្តងទៀតគឺថា កងកម្លាំងរុស្ស៊ី និងក្រុម Wagner មានភាពល្អប្រសើរជាងក្នុងការពង្រឹងការកាន់កាប់របបផ្តាច់ការឱ្យកាន់អំណាចជាជាងការប្រយុទ្ធប្រឆាំងនឹងពួកឧទ្ទាម និងក្រុមភេរវករ” ដោយលើកឡើងពីចំនេះដឹងនៅមានកម្រិតអំពីភូមិសាស្ត្រ ទំនាក់ទំនងដ៏តានតឹងជាមួយ មន្ត្រីថ្នាក់ទាប និងរចនាសម្ព័ន្ធបញ្ជា និងការគ្រប់គ្រងតឹងរ៉ឹង។ជនជាតិម៉ាលីជាច្រើនបានចោទប្រកាន់យោធា និងទាហានស្បែកសដែលធ្វើការជាមួយពួកគេពីការចាប់ខ្លួនជនស៊ីវិលដោយបំពានលើការចិញ្ចឹមគោ ធ្វើស្រែ ឬទៅផ្សារ។ពួកគេភាគច្រើនជាជនជាតិ Fulani ដែលត្រូវបានកំណត់គោលដៅកាន់តែខ្លាំងឡើងដោយកងកម្លាំងសន្តិសុខដែលសង្ស័យថាពួកគេគាំទ្រពួកសកម្មប្រយុទ្ធអ៊ីស្លាម។ក្រុមសិទ្ធិមនុស្សបានអោយដឹងថា ការរំលោភបំពានទាំងនេះជួយដល់ពួកជ្រុលនិយម ដែលយកប្រយោជន៍ពីសារទុក្ខជាសាធារណៈសម្រាប់ប្រើប្រាស់ជាឧបករណ៍ជ្រើសរើសបុគ្គលិក។
អ្នកចិញ្ចឹមគោអាយុ ២៩ ឆ្នាំម្នាក់ឈ្មោះ Hamidou បានអោយដឹងថា គាត់ត្រូវបានចាប់ខ្លួននៅផ្ទះរបស់គាត់នៅភូមិ Douentza កណ្តាលប្រទេសម៉ាលី ជាមួយនឹងមនុស្សពីរនាក់ផ្សេងទៀតកាលពីខែវិច្ឆិកា ហើយត្រូវបានចោទប្រកាន់ថាជាសកម្មប្រយុទ្ធអ៊ីស្លាម។គាត់ត្រូវបានចាក់សោនៅក្នុងបន្ទប់តូចមួយដែលជាកន្លែងដែលគាត់ត្រូវបានចង វាយដំ និងសួរចម្លើយដោយ “ទាហានស្បែកស” ។
“យើងត្រូវបានគេវាយដំយ៉ាងខ្លាំងរាល់ថ្ងៃ។ យើងមិនគិតថាយើងនឹងរួចជីវិតទេ” Hamidou ដែលបានស្នើឱ្យស្គាល់អត្តសញ្ញាណត្រឹមតែឈ្មោះដំបូងរបស់គាត់ព្រោះខ្លាចការសងសឹក ដោយបន្ថែមថាអ្នកដែលត្រូវបានឃុំខ្លួនភាគច្រើនជាជនជាតិ Fulani ដូចគាត់ដែរ។“ចាប់ពីថ្ងៃដែល Wagner មកដល់ប្រទេសម៉ាលី រហូតមកដល់ថ្ងៃនេះ ការចាប់ខ្លួន និងសម្លាប់ជនស៊ីវិល Fulani ដោយបំពានបានកើនឡើងយ៉ាងខ្លាំង។AP មិនអាចផ្ទៀងផ្ទាត់គណនីរបស់គាត់ទាំងអស់ដោយឯករាជ្យបានទេ ប៉ុន្តែអ្នកស្រាវជ្រាវសិទ្ធិមនុស្សម្នាក់ដែលសុំមិនបញ្ចេញអត្តសញ្ញាណផងដែរព្រោះខ្លាចការសងសឹកបានអោយដឹងថា គាត់បានឃើញស្លាកស្នាមនៅលើខ្នង និងថ្ងាសរបស់ Hamidou បន្ទាប់ពីគាត់ត្រូវបានដោះលែង។
កងទ័ពរក្សាសន្តិភាពអង្គការសហប្រជាជាតិរាប់ពាន់នាក់បានស្ថិតនៅក្នុងប្រទេសម៉ាលីជិតមួយទសវត្សរ៍ដើម្បីការពារជនស៊ីវិលពីអំពើហិង្សា ប៉ុន្តែរដ្ឋាភិបាលម៉ាលីបានរារាំងសមត្ថភាពរបស់ពួកគេក្នុងប្រតិបត្តិការ ហើយប្រទេសមួយចំនួនដូចជាបេនីន អាល្លឺម៉ង់ ស៊ុយអែត កូតឌីវ័រ និងចក្រភពអង់គ្លេសបានប្រកាសដកកងទ័ព។នេះបើតាមក្រុមវិបត្តិអន្តរជាតិ។លោក Nuland ដែលជាអ្នកការទូតសហរដ្ឋអាមេរិក បាននិយាយថា ក្រុម Wagner Groupបានលើកទឹកចិត្តឱ្យរបបយោធាបដិសេធមិនអោយក្រុមរក្សាសន្តិភាពចូលទៅកាន់តំបន់ដែលខ្លួនមានអាណត្តិក្នុងការស៊ើបអង្កេតការរំលោភបំពាននានា។ នាងបាននិយាយថា សន្តិសុខកាន់តែលំបាក នៅពេលដែលកងកម្លាំង Wagner និងអ្នកផ្សេងទៀត ដើរតួនាទីកាន់តែធំនៅក្នុងប្រទេស ហើយច្របាច់អ្នករក្សាសន្តិភាពរបស់អង្គការសហប្រជាជាតិចេញ។
ខណៈពេលដែលអ្នកស្រុកជាច្រើននិយាយថាពួកគេស្អប់ Wagner ពួកគេខ្លាចគ្មានអ្វីផ្លាស់ប្តូររហូតដល់មានរដ្ឋាភិបាលថ្មីបន្ទាប់ពីការបោះឆ្នោតដែលបានគ្រោងទុកសម្រាប់ខែកុម្ភៈឆ្នាំ ២០២៤ ។លោក Seydou Diawara ប្រធានក្រុមប្រឆាំងនយោបាយបាននិយាយថា៖ «វាអាស្រ័យលើប្រជាជនម៉ាលីក្នុងការសម្រេចថាតើជំហានណាដែលត្រូវអនុវត្តសម្រាប់សន្តិភាពក្នុងប្រទេសម៉ាលីវិញ»។ ស្ថានភាពមនុស្សធម៌”។
