វិចារណកថា៖ ការប្រែប្រួលអាកាសធាតុកំពុងបង្កឱ្យមានគ្រោះមហន្តរាយធម្មជាតិកាន់តែច្រើន ហើយការមិនធ្វើអ្វីសោះនឹងធ្វើឱ្យយើងខាតបង់កាន់តែខ្លាំង
ភ្នំពេញ៖ កាលពីមុន យើងតែងតែគិតថាគ្រោះមហន្តរាយធម្មជាតិជារឿងចៃដន្យ ដែលកើតឡើងដោយធម្មជាតិ ហើយមនុស្សមិនអាចគ្រប់គ្រងបាន។ ប៉ុន្តែសព្វថ្ងៃ ការយល់ឃើញនេះលែងត្រឹមត្រូវទៀតហើយ។
ការប្រែប្រួលអាកាសធាតុកំពុងធ្វើឱ្យគ្រោះមហន្តរាយទាំងនេះកើតឡើងញឹកញាប់ជាងមុន កាន់តែខ្លាំងក្លាជាងមុន និងមានទំហំធំជាងមុន។ ទឹកជំនន់ គ្រោះរាំងស្ងួត ព្យុះ និងភ្លើងឆេះព្រៃ កំពុងក្លាយជារឿងធម្មតា ហើយថែមទាំងបំផ្លិចបំផ្លាញខ្លាំងជាងមុនទៀត។ សព្វថ្ងៃនេះ ពិបាកនឹងបែងចែកណាស់ថា តើអ្វីជាគ្រោះធម្មជាតិសុទ្ធសាធ ហើយអ្វីដែលជាគ្រោះដែលមនុស្សបង្កឡើងដោយប្រយោលនោះ។
មូលហេតុគឺច្បាស់ណាស់ នៅពេលផែនដីឡើងកម្ដៅ បរិយាកាសនឹងផ្ទុកសំណើម និងថាមពលកាន់តែច្រើន ដែលនាំឱ្យព្យុះកាន់តែខ្លាំង ភ្លៀងធ្លាក់ខ្លាំងខុសធម្មតា និងទឹកជំនន់ធ្ងន់ធ្ងរ។ ទន្ទឹមគ្នានេះដែរ កម្ដៅធ្វើឱ្យដី និងរុក្ខជាតិស្ងួតហួតហែង ដែលជាដើមហេតុនៃគ្រោះរាំងស្ងួត និងភ្លើងឆេះព្រៃ។ ការប្រែប្រួលអាកាសធាតុប្រហែលជាមិនមែនជាអ្នកបង្កើតគ្រប់គ្រោះមហន្តរាយទេ ប៉ុន្តែវាជាអ្នកពង្រីកឥទ្ធិពលឱ្យកាន់តែធ្ងន់ធ្ងរ។
ទឹកជំនន់គឺជាឧទាហរណ៍មួយ។ ខ្យល់ក្តៅធ្វើឱ្យមានភ្លៀងធ្លាក់ខ្លាំង ដែលប្រព័ន្ធបង្ហូរទឹកតាមទីក្រុងមិនអាចទប់ទល់បាន។ អ្វីដែលពីមុនធ្លាប់តែលិចទឹកតាមរដូវកាល ឥឡូវនេះកើតឡើងញឹកញាប់ និងខ្លាំងជាងមុន រហូតបំផ្លាញផ្ទះសម្បែង និងជីវភាពរស់នៅរបស់ប្រជាជន។
ផ្ទុយទៅវិញ គ្រោះរាំងស្ងួតក៏កាន់តែអូសបន្លាយ។ ភ្លៀងធ្លាក់តិច បូករួមនឹងការហួតទឹកខ្លាំង បានធ្វើឱ្យប្រភពទឹករីងស្ងួត និងធ្វើឱ្យកសិកម្មជួបបញ្ហា។ តំបន់ជាច្រើនកំពុងខ្វះទឹកប្រើប្រាស់ ដែលប៉ះពាល់ដល់ការផលិតស្បៀង និងសេដ្ឋកិច្ច។
ព្យុះក៏កាន់តែខ្លាំងដែរ។ ដោយសារសីតុណ្ហភាពទឹកសមុទ្រកើនឡើង ព្យុះស៊ីក្លូនមានថាមពលកាន់តែខ្លាំង ដែលនាំឱ្យមានខ្យល់បក់ខ្លាំង និងរលកសមុទ្រជន់លិចតំបន់ឆ្នេរ។ ការខូចខាតនេះត្រូវការពេលរាប់ឆ្នាំដើម្បីស្តារឡើងវិញ។
រីឯភ្លើងឆេះព្រៃ ក៏ជាការគំរាមកំហែងធំមួយទៀត។ កម្ដៅខ្លាំង និងភាពស្ងួតបានធ្វើឱ្យព្រៃឈើងាយឆេះ ហើយការឆេះនេះបញ្ចេញឧស្ម័នពុលទៅក្នុងបរិយាកាស ដែលធ្វើឱ្យផែនដីកាន់តែឡើងកម្ដៅខ្លាំងឡើងៗ។
ផលប៉ះពាល់ទាំងនេះមិនមែនប៉ះពាល់តែបរិស្ថានទេ ប៉ុន្តែវាកាត់ផ្តាច់ជីវិតមនុស្ស បង្ខំឱ្យគេចចេញពីផ្ទះសម្បែង បំផ្លាញសេដ្ឋកិច្ច និងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ។ អ្នកដែលរងគ្រោះខ្លាំងជាងគេ គឺអ្នកក្រីក្រ ទោះបីជាពួកគេរួមចំណែកតិចតួចបំផុតក្នុងការបំភាយឧស្ម័នពុលក៏ដោយ។ នេះមិនមែនគ្រាន់តែជារឿងបរិស្ថានទេ តែជារឿងយុត្តិធម៌សង្គមផងដែរ។
អ្វីដែលគួរឱ្យខ្លាចនោះគឺថា នេះមិនមែនជារឿងស្រមើស្រមៃទេ។ យើងឃើញភស្តុតាងច្បាស់ៗហើយ ប៉ុន្តែពិភពលោកយើងនៅតែមិនទាន់រួមគ្នាដោះស្រាយឱ្យបានពេញលេញនៅឡើយ។ យើងច្រើនតែរង់ចាំឱ្យមានគ្រោះថ្នាក់កើតឡើងសិន ទើបទៅសង្គ្រោះ ជាជាងការគិតគូរបង្ការទុកជាមុន។
ប៉ុន្តែយើងនៅមានផ្លូវដោះស្រាយ។ យើងត្រូវកាត់បន្ថយការបំភាយឧស្ម័នពុល ដើម្បីកុំឱ្យផែនដីក្តៅខ្លាំងជាងនេះ។ យើងត្រូវត្រៀមខ្លួនឱ្យរួចរាល់ ដូចជាការសាងសង់ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធឱ្យរឹងមាំ ប្រព័ន្ធព្រមានទុកជាមុន ការការពារព្រៃឈើ និងតំបន់ដីសើម ដែលជាខែលការពារធម្មជាតិរបស់យើង។
គ្រោះមហន្តរាយធម្មជាតិប្រហែលជាមិនអាចលុបបំបាត់បានទាំងស្រុងទេ ប៉ុន្តែភាពធ្ងន់ធ្ងររបស់វាអាចកាត់បន្ថយបាន ប្រសិនបើយើងចេះជ្រើសរើសធ្វើអ្វីដែលត្រឹមត្រូវតាំងពីឥឡូវនេះ។ ការពន្យារពេល នឹងធ្វើឱ្យបញ្ហាកាន់តែធ្ងន់ធ្ងរសម្រាប់ថ្ងៃអនាគត។
ពិភពលោកយើងមិនអាចបន្តចាត់ទុកគ្រោះមហន្តរាយទាំងនេះជារឿងចៃដន្យដែលកើតឡើងដាច់ដោយឡែកពីគ្នាតទៅទៀតទេ។ តាមពិតទៅ វាគឺជាផ្នែកមួយនៃបញ្ហាដ៏ធំដែលកំពុងកើតឡើងដោយសារតែការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ។
សំណួរមិនមែនសួរថា «តើការប្រែប្រួលអាកាសធាតុកំពុងបង្កឱ្យមានគ្រោះមហន្តរាយធម្មជាតិកាន់តែច្រើនដែរឬទេ?» នោះទេ ព្រោះចម្លើយគឺ ពិតជាមែន! សំណួរពិតប្រាកដគឺថា តើយើងនឹងចាត់វិធានការដោះស្រាយបញ្ហានេះ មុនពេលដែលគ្រោះមហន្តរាយទាំងនេះកំណត់វាសនារបស់យើងដែរឬទេ?
