ភ្នំពេញ៖ ការវាយតម្លៃហេតុប៉ះពាល់បរិស្ថាន (Environmental Impact Assessment – EIA) គឺជាឧបករណ៍ដ៏សំខាន់មួយដែលត្រូវបានប្រើប្រាស់ដើម្បីវាយតម្លៃលើផលប៉ះពាល់បរិស្ថាន ដែលអាចកើតមាននៃគម្រោងណាមួយ មុនពេលគម្រោងនោះត្រូវបានអនុវត្ត។
ក្នុងបរិបទនៃហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធឧស្សាហកម្ម EIA ដើរតួនាទីយ៉ាងសំខាន់ក្នុងការកំណត់ ការទស្សន៍ទាយ និងការកាត់បន្ថយការបំពុលដែលអាចបង្កគ្រោះថ្នាក់ដល់បរិស្ថាន និងសុខភាពមនុស្ស។
សកម្មភាពឧស្សាហកម្មជារឿយៗបញ្ចេញនូវផ្សែងពុលទៅក្នុងអាកាស ទឹកសំណល់ និងសំណល់រឹង ដែលសុទ្ធសឹងតែអាចជះឥទ្ធិពលអវិជ្ជមានដល់ប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ី។ តាមរយៈដំណើរការនៃ EIA ផលប៉ះពាល់ទាំងនេះត្រូវបានសិក្សាយ៉ាងដិតដល់ជាមុន។
អ្នកជំនាញនឹងធ្វើការវាយតម្លៃថា តើរោងចក្រ ឬគម្រោងឧស្សាហកម្មដែលបានស្នើឡើងនោះ អាចប៉ះពាល់ដល់គុណភាពខ្យល់ ធនធានទឹក ដី និងសហគមន៍នៅក្បែរនោះយ៉ាងដូចម្តេចខ្លះ។
ការវាយតម្លៃជាមុននេះ ជួយឱ្យអ្នកធ្វើសេចក្តីសម្រេចចិត្តយល់ដឹងពីហានិភ័យ និងដាក់ចេញនូវវិធានការឆ្លើយតបឱ្យបានសមស្រប។
អត្ថប្រយោជន៍ចម្បងមួយនៃ EIA គឺការផ្តោតលើ “វិធានការកាត់បន្ថយហេតុប៉ះពាល់” (Mitigation Measures)។ ទាំងនេះគឺជាជំហានអនុវត្តជាក់ស្តែងដែលត្រូវបានរៀបចំឡើងដើម្បីកាត់បន្ថយ ឬបង្ការការខូចខាតបរិស្ថាន។ ឧទាហរណ៍ វិស័យឧស្សាហកម្មអាចនឹងតម្រូវឱ្យដំឡើងបច្ចេកវិទ្យាត្រួតពិនិត្យការបំពុល ដូចជាឧបករណ៍ចម្រោះខ្យល់ ប្រព័ន្ធប្រព្រឹត្តិកម្មទឹកសំណល់ និងមធ្យោបាយគ្រប់គ្រងសំណល់ឱ្យបានត្រឹមត្រូវ។
EIA ក៏អាចផ្តល់អនុសាសន៍ឱ្យប្រើប្រាស់វិធីសាស្ត្រផលិតកម្មស្អាត ឬប្តូរទៅប្រើប្រាស់ប្រភពថាមពលកកើតឡើងវិញ ដើម្បីកាត់បន្ថយការបញ្ចេញឧស្ម័នពុលផងដែរ។
ការចូលរួមពីសាធារណជន គឺជាទិដ្ឋភាពសំខាន់មួយទៀតនៃ EIA។ សហគមន៍មូលដ្ឋានជារឿយៗត្រូវបានផ្តល់ឱកាសឱ្យបញ្ចេញនូវក្តីបារម្ភ និងផ្តល់មតិយោបល់របស់ពួកគេ។ កត្តានេះធានាថា គម្រោងអភិវឌ្ឍន៍នានាមានតម្លាភាព និងមានការទទួលខុសត្រូវខ្ពស់ចំពោះសង្គម។
លើសពីនេះ EIA គាំទ្រដល់ការគ្រប់គ្រងបរិស្ថានរយៈពេលវែង។ វាតែងតែរួមបញ្ចូលនូវផែនការតាមដាន ដើម្បីត្រួតពិនិត្យកម្រិតនៃការបំពុល និងធានាថាវិស័យឧស្សាហកម្មអនុវត្តតាមស្តង់ដារបរិស្ថានដែលបានកំណត់។ ប្រសិនបើមានបញ្ហាកើតឡើង វិធានការកែតម្រូវអាចត្រូវបានអនុវត្តទាន់ពេលវេលា។
ជារួម EIA គឺជាឧបករណ៍ដ៏មានឥទ្ធិពលសម្រាប់កាត់បន្ថយផលប៉ះពាល់បរិស្ថានពីការបំពុលឧស្សាហកម្ម។ តាមរយៈការវាយតម្លៃហានិភ័យ ការជំរុញវិធានការបង្ការ និងការចូលរួមពីសាធារណជន វាជួយរក្សាតុល្យភាពរវាងការអភិវឌ្ឍសេដ្ឋកិច្ច និងកិច្ចការពារបរិស្ថាន។ តាមរយៈការអនុវត្ត EIA ប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាព វិស័យឧស្សាហកម្មអាចប្រតិបត្តិការដោយមានការទទួលខុសត្រូវខ្ពស់ និងរួមចំណែកដល់អនាគតមួយដែលកាន់តែស្អាត និងមានចីរភាព៕
