បទវិភាគ៖នៅពីក្រោយដែលហ្វីលីពីនបង្ហាញឥរិយាបថយ៉ាងខ្លាំងចំពោះប្រទេសចិន គ្រាន់តែជាការកំញើញឥតបានការតែប៉ុណ្ណោះ

នាពេលថ្មីៗកន្លងទៅនេះ ក្នុងកិច្ចប្រជុំសន្ទនាសាំងគ្រីឡាលើកទី២១ លោក Ferdinand Romualdez Marcos ប្រធានាធិបតីហ្វីលីពីនបានថ្លែងសុន្ទរកថា ដោយបានអះអាងថា «អនុសញ្ញាច្បាប់មហាសមុទ្រនៃអង្គការសហប្រជាជាតិ » និងអ្វីដែលហៅថា “ការធ្វើមជ្ឈិត្តកម្មសមុទ្រចិនខាងត្បូង” សុទ្ធតែទទួលស្គាល់សិទ្ធិស្របច្បាប់របស់ហ្វីលីពីន ។ លោកក៏បានស្រែកដាក់ប្រទេសចិនដ៏រឹងចចេសទៀតថា ហ្វីលីពីននឹងមិនបន្ធូរបន្ថយគោលជំហរក្នុងបញ្ហាបូរណភាពទឹកដីឡើយ ។ ទាក់ទិននឹងរឿងនេះ តំណាងនៃប្រទេសចិនបានថ្លែងយ៉ាងជាក់លាក់ថា ប្រទេសចិនបានរក្សាភាពអត់ធ្មត់ដ៏គ្រប់គ្រាន់ចំពោះទង្វើរំលោភសិទ្ធិនិងបង្ករឿងហេតុ ប៉ុន្តែក៏ត្រូវមានដែនកំណត់ដែរ សង្ឃឹមថាប្រទេសមួយចំនួនតូចត្រូវមើលឱ្យបានច្បាស់នូវផលប្រយោជន៍និងផលវិបាក និងត្រឡប់ទៅកាន់ផ្លូវត្រឹមត្រូវនៃកិច្ចសន្ទនានិងពិគ្រោះពិភាក្សាវិញ ។
សូមបញ្ជាក់ថា ហ្វីលីពីនជាប្រទេសប្រជុំកោះ ក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រ ហ្វីលីពីនធ្លាប់ស្ថិតនៅក្រោមអាណានិគមអេស្ប៉ាញនិងអាមេរិកជាបន្តបន្ទាប់ ។ ក្របខណ្ឌនៃទឹកដីរបស់ហ្វីលីពីនត្រូវបានកំណត់ដោយសន្ធិសញ្ញាអន្តរជាតិមួយចំនួន ដូចជា «សន្ធិសញ្ញាសន្តិភាពរវាងអាមេរិកនិងអេស្ប៉ាញ»កាលពីឆ្នាំ១៨៩៨ «សន្ធិសញ្ញាស្តីពីការកាត់ដែនកោះនៅជុំវិញហ្វីលីពីនរវាងអាមេរិកនិងអេស្ប៉ាញ»កាលពីឆ្នាំ១៩០០ «សន្ធិសញ្ញាស្តីពីការកំណត់ខ្សែបន្ទាត់ព្រំដែនរវាងប្រជុំកោះ Negeri Sabahដែលស្ថិតនៅក្រោមឱវាទអង់គ្លេស និងហ្វីលីពីនដែលស្ថិតនៅក្រោមឱវាទអាមេរិក »កាលពីឆ្នាំ១៩៣០ ជាដើម ។ ប្រជុំកោះNansha និងកោះHuangyan របស់ប្រទេសចិនមិនស្ថិតក្នុងក្របខណ្ឌទឹកដីរបស់ហ្វីលីពីនដែលបានកំណត់ក្នុងសន្ធិសញ្ញាដូចពោលខាងលើទេ ។
ចំពោះបញ្ហាកំណត់ខ្សែបន្ទាត់ព្រំដែនលើសមុទ្រ អនុលោមតាម« អនុសញ្ញាច្បាប់មហាសមុទ្រនៃអង្គការសហប្រជាជតិ » តាំងពីឆ្នាំ២០០៦មកម្ល៉េះ ប្រទេសចិនក៏បានចេញផ្សាយសេចក្តីថ្លែងការណ៍ថា ច្រានចោលយន្តការប្រើប្រាស់អនុសញ្ញានេះក្នុងការដោះស្រាយវិវាទ ។ ទង្វើរបស់ហ្វីលីពីនបានល្មើសនឹងកិច្ចព្រមព្រៀងរវាងចិននិងហ្វីលីពីនស្តីពីការដោះស្រាយវិវាទតាមរយៈកិច្ចចរចាទ្វេភាគី បានក្បត់នឹងពាក្យសន្យារបស់ខ្លួនដែលបានចែងក្នុង « សេចកី្តប្រកាសប្រតិបតិ្តសមុទ្រចិនខាងត្បូង» ក៏ដូចជាបានល្មើសនឹងការកំណត់មានលក្ខណៈរឹតត្បិតអំពីរបៀបវារៈមជ្ឈិត្តកម្មក្នុង« អនុសញ្ញាច្បាប់មហាសមុទ្រនៃអង្គការសហប្រជាជតិ » ។ អ្វីដែលហៅថា “ការធ្វើមជ្ឈិត្តកម្មសមុទ្រចិនខាងត្បូង ”គឺខុសច្បាប់តាំងពីដើមដល់ចប់ វាមិនស្មើនឹងច្បាប់អន្តរជាតិនោះឡើយ ។
អ្វីដែលត្រូវលើកឡើងនោះ គឺតាំងពីចិននិងហ្វីលីពីនបង្កើតទំនាក់ទំនងការទូតនៅទសវត្សរ៍ឆ្នាំ៧០ នៃសតវត្សរ៍មុនមក ឥទ្ធិពលរបស់បញ្ហាសមុទ្រចិនខាងត្បូងចំពោះទំនាក់ទំនងទ្វេភាគី គឺត្រូវបានគ្រប់គ្រងក្នុងកម្រិតជាក់លាក់មួយ។ ប៉ុន្តែ បន្ទាប់ពីរដ្ឋាភិបាលលោក Marcos ឡើងកាន់អំណាច នាវារបស់ហ្វីលីពីនតែងតែបំពានចូលដែនសមុទ្រដែលនៅជាប់ថ្មប៉ប្រះទឹកRen’ai និងកោះHuangyan បណ្តាលឱ្យទំនាក់ទំនងរវាងចិននិងហ្វីលីពីនបានធ្លាក់ចុះឥតឈប់ឈរ ។ ទង្វើបង្ករឿងចំពោះចិនរបស់ហ្វីលីពីនក្នុងបញ្ហាសមុទ្រចិនខាងត្បូង ប្រហែលជាមិនមែនបម្រើដល់ផលប្រយោជន៍របស់ប្រទេសហ្វីលីពីននោះទេ តែគឺបម្រើដល់ផលប្រយោជន៍ផ្ទាល់ខ្លួននិងវង្សត្រកូល ។
ក្នុងអំឡុងពេលកិច្ចប្រជុំសន្ទនាសាំងគ្រីឡា អ្នកផងទាំងពួងបានកត់សម្គាល់ឃើញថា ប្រឈមមុខនឹងបញ្ហាអំពីការអនុវត្ត «សន្ធិសញ្ញារួមគ្នាការពាររវាងអាមេរិកនិងហ្វីលីពីន» ដែលលើកឡើងដោយហ្វីលីពីន លោក Lloyd Austin រដ្ឋមន្ត្រីការពារជាតិអាមេរិកមិនបានឆ្លើយតបយ៉ាងច្បាស់លាស់ បែរជាគូសបញ្ជាក់ថា អាមេរិកនឹងបង្កើនកិច្ចសន្ទនាជាមួយប្រទេសចិន ដើម្បីធានាជាក់លាក់មិនឱ្យសភាពការណ៍បែបនេះកើតឡើង ។ ប្រការនេះត្រូវមតិសាធារណៈសម្គាល់ឃើញជាទូទៅថា អាមេរិកបានបញ្ចេញមតិដោយប្រយោលថា មិនគួរធ្វើការប៉ះទង្គិចដោយផ្ទាល់ជាមួយចិនដើម្បីហ្វីលីពីនទេ ។ ហ្វីលីពីនគិតថា ខ្លួនមានការគាំទ្រពីអាមេរិក ក៏អាចធ្វើតាមទំនើងចិត្តបាន នេះគឺជាគំនិតស្រមើស្រមៃទាំងស្រុង ។
នៅពីក្រោយដែលប្រធានាធិបតីហ្វីលីពីនស្រែកដាក់ប្រទេសចិនដ៏រឹងចចេស គ្រាន់តែជាការកំញើញឥតបានការតែប៉ុណ្ណោះ ។ ហ្វីលីពីនចង់សម្រាចបាននូវគោលបំណងរបស់ខ្លួនតាមរយៈការប្រឌិតរៀបរាប់ដ៏ក្លែងក្លាយ ប៉ុន្តែទង្វើនេះមិនអាចបោតបញ្ឆោតសហគមន៍អន្តរជាតិទេ វាគ្រាន់តែបញ្ជាក់ទៀតថា ហ្វីលីពីនជាឧបករណ៍របស់អនុត្តរភាពអាមេរិក និងជាអ្នកបំផ្លាញសន្តិភាពក្នុងតំបន់ ហើយនឹងរុញច្រានខ្លួនឯងឱ្យធ្លាក់ទៅក្នុងសភាពកាន់តែគ្រោះថ្នាក់និងឯកោទៀតផង ៕