**ឯកឧត្តម កេង សុម៉ារិទ្ធ ដឹកនាំកិច្ចប្រជុំក្រុមការងារវាយតម្លៃភាពគំរាមកំហែង នៅក្នុងម៉ូឌុលទី១ នៃការវាយតម្លៃថ្នាក់ជាតិស្តីពីការសម្អាតប្រាក់ និងហិរញ្ញប្បទានភេរវកម្ម និងហិរញ្ញប្បទានដល់ការរីកសាយភាយអាវុធមហាប្រល័យ**ឯកឧត្តម កេង សុម៉ារិទ្ធ ដឹកនាំកិច្ចប្រជុំក្រុមការងារវាយតម្លៃភាពគំរាមកំហែង នៅក្នុងម៉ូឌុលទី១ នៃការវាយតម្លៃថ្នាក់ជាតិស្តីពីការសម្អាតប្រាក់ និងហិរញ្ញប្បទានភេរវកម្ម និងហិរញ្ញប្បទានដល់ការរីកសាយភាយអាវុធមហាប្រល័យ**ក្រសួងព័ត៌មាន សហការជាមួយនឹងអាជ្ញាធរជាតិប្រយុទ្ធប្រឆាំងគ្រឿងញៀន រៀបចំសន្និសីទសារព័ត៌មាន ស្ដីពី ព្រឹត្ដិការណ៍បាល់ទាត់មិត្ដភាពសប្បុរសធម៌ នឹងធ្វើឡើងនាថ្ងៃទី២៧ ខែមេសា ខាងមុខនេះ**នាយកដ្ឋានធារាសាស្ត្រកសិកម្ម រាយការណ៍ពីវឌ្ឍនភាពការងារជួសជុលថែទាំខួបប្រព័ន្ធធារាសាស្ត្រនៅតាមបណ្តាខេត្តមួយចំនួន**ព្រះមហាក្សត្រ ត្រាស់បង្គាប់លើកលែងទោសឱ្យទណ្ឌិតឈ្មោះ គង់ សភា ដែលត្រូវបានតុលាការសម្រេច ផ្តន្ទាទោសដាក់ពន្ធនាគារកំណត់ ៨ឆ្នាំ**ស្វីស បន្តគាំទ្រកំណែទម្រង់វិមជ្ឈការនៅកម្ពុជា និងគម្រោងបណ្ដុះបណ្ដាលពង្រឹងសមត្ថភាពមន្ត្រីក្រសួងមហាផ្ទៃ**ឧបនាយករដ្ឋមន្ត្រី ស សុខា និងប្រតិភូកម្ពុជា អញ្ជើញទស្សនកិច្ចទីក្រុង Zollikofen**អភិសន្តិបណ្ឌិត ស សុខា និងប្រតិភូកម្ពុជា អញ្ជើញចូលរួមពិធីបូកសរុបដំណើរទស្សនកិច្ចនៅប្រទេសស្វីស និងពិសាអាហារសាមគ្គី**អភិបាលខេត្តពោធិ៍សាត់ ស្នើដល់កម្លាំងដែលប្រចាំការ នៅតំបន់អភិវឌ្ឍន៍ ភូមិប៊ុនរ៉ានី សែនជ័យដំណាក់ត្រយឹង ត្រូវចាត់វិធានការទប់ស្កាត់ និងបង្ក្រាបរាល់សកម្មភាពបទល្មើសព្រៃឈើគ្រប់ប្រភេទ**សម្តេចតេជោ ប្រកាសច្រានចោលការបង្ហោះសាររបស់ សាពូន មីដាដា ដែលថា សម្តេចនិងសម្តេចកិត្តិព្រឹទ្ធបណ្ឌិត ជួយលុយ៦,៧លានដុល្លារ**ឯកឧត្តមបណ្ឌិត ហេង សុផាន់ណារិទ្ធ អញ្ជើញចូលរួមក្នុងសិក្ខាសាលាពិគ្រោះយោបល់ស្តីពី “តួនាទីរបស់អង្គការវិជ្ជាជីវៈនិយោជក ក្នុងការជួយសម្រួលដល់អន្តរកាលទៅរកសេដ្ឋកិច្ចក្នុងប្រព័ន្ធនៅកម្ពុជា”**កម្ពុជាអំពាវនាវឱ្យមានកិច្ចសហប្រតិបត្តិការជាសាកល ក្នុងវិស័យវិទ្យាសាស្ត្រ បច្ចេកវិទ្យា និងនវានុវត្តន៍ នៅក្នុងសន្និសីទរដ្ឋមន្ត្រីនៃអង្គការ OECD**ឯកឧត្តមអភិសន្តិបណ្ឌិត ស សុខា ដឹកនាំគណៈប្រតិភូជាន់ខ្ពស់កម្ពុជា ទស្សនកិច្ចទីក្រុង Zollikofen ប្រទេសស្វីស**ឯកឧត្តមបណ្ឌិត យង់ ពៅ៖ ដំណើរបំពេញទស្សនកិច្ចផ្លូវការរបស់ប្រមុខការទូតចិនកម្ពុជាថ្មីៗនេះ គឺនាំមកនូវផ្លែផ្កា និងផលប្រយោជនយ៉ាងច្រើនសម្រាប់ប្រទេសទាំងពីរ**ក្រសួងមហាផ្ទៃ ផ្សព្វផ្សាយផែនការយុទ្ធសាស្រ្ដស្ដីពី ការលើកកម្ពស់ការគ្រប់គ្រង់រដ្ឋបាលដែនដី សន្ដិសុខជាតិ សណ្ដាប់ធ្នាប់សាធារណៈ និងសុវត្ថិភាពសង្គម**ឯកឧត្តម គង់ ភោគ អញ្ជើញចូលរួមវេទិកាអនាគតអាស៊ាន នៅទីក្រុងហាណូយ ប្រទេសវៀតណាម**ឧត្តមសេនីយ៍ឯក ងួន ស្រេង ដឹកនាំកិច្ចប្រជុំបើកសវនកម្មផ្ទៃក្នុង សម្រាប់ការិយបរិច្ឆេទ២០២៣ និងបណ្តាឆ្នាំពាក់ព័ន្ធរដ្ឋបាលខេត្តបន្ទាយមានជ័យ**ប្រទះឃើញហ្វូងដំរីព្រៃអាស៉ីប្រមាណ២០ក្បាល បង្ហាញខ្លួននៅស្រុកកែវសីមា**សម្ដេចធិបតី លើកទឹកចិត្តនិងវាយតម្លៃខ្ពស់ ក្នុងកិច្ចការរៀបចំការផ្លាស់ប្តូរវប្បធម៌ និងផ្សព្វផ្សាយវប្បធម៌ ទាំងទ្វេភាគី និងពហុភាគី ដើម្បីផ្សព្វផ្សាយសក្តានុពលរបស់កម្ពុជា និងទាក់ទាញអ្នកទេសចរអន្តរជាតិឱ្យបានកាន់ច្រើនជាអតិបរមា**ឯកឧត្ដម ថងលុន ស៊ីសុលីត ប្រធានរដ្ឋឡាវ បានចេញពីកម្ពុជាហើយ បន្ទាប់ពីបំពេញទស្សនកិច្ចផ្លូវរដ្ឋ រយៈពេល ២ថ្ងៃ

នយោបាយឈ្នះ-ឈ្នះ ដែលជា​នយោ​បាយពន្លត់ភ្លើងសង្គ្រាមនៅកម្ពុជា ត្រូវបានចាប់ផ្តើមអនុវត្តន៍នៅថ្ងៃ​ទី​១១ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ១៩៩៦ ហើយបិទបញ្ចប់នៅថ្ងៃទី២៩ ខែធ្នូ ឆ្នាំ១៩​៩៨

ភ្នំពេញ៖ នយោបាយឈ្នះ-ឈ្នះ ដែលជា​នយោ​បាយពន្លត់ភ្លើងសង្គ្រាមនៅកម្ពុជា ត្រូវបានចាប់ផ្តើមអនុវត្តន៍នៅថ្ងៃ​ទី​១១ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ១៩៩៦ ហើយបិទបញ្ចប់ទាំងស្រុងនៅថ្ងៃទី២៩ ខែធ្នូ ឆ្នាំ១៩​៩៨។

នេះជាប្រសាសន៍របស់សម្តេចតេជោ ហ៊ុន សែន នាយករដ្ឋមន្ត្រីកម្ពុជា និងជាស្ថាបនិក​នយោ​បាយឈ្នះ-ឈ្នះបញ្ជាក់បែបនេះ នៅព្រឹកថ្ងៃអង្គារ ទី២០ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៣នេះ បានអញ្ជើញជាងធិបតីប្រារព្ធខួប៤៦ឆ្នាំនៃដំណើរឆ្ពោះទៅការផ្តួលរំលំរបបខ្មែរក្រហម (២០ មិថុនា ១៩៧៧-២០ មិថុនា ២០២៣)

សម្តេចតេជោ ហ៊ុន សែនចេញមកបញ្ជាក់បែបនេះដើម្បីបិទបញ្ចប់ការភ័ន្ត និងការធ្វើអត្ថា​ធិប្បាយ​ខុសឆ្គងទៅ​លើកាលបរិច្ឆេទព្រឹត្តិការណ៍ប្រវត្តិសាស្ត្រដ៏មានសារៈសំខាន់នៃដំណើរនយោបាយ និងសង្គមកម្ពុជា។

មានប្រសាសន៍រំលឹកដល់នយោបាយឈ្នះ-ឈ្នះ សម្តេចតេជោ ហ៊ុន សែន ក៏​បា​នបញ្ជាក់ពីកាលបរិច្ឆេទនៃការចាប់ផ្តើមអនុវត្តន៍ និងការ​បញ្ចប់​នយោ​បាយ​ឈ្នះ-ឈ្នះផងដែរ។

សម្តេចតេជោស្ថាបនិកនយោបាយឈ្នះ-ឈ្នះ បានកំណត់យកថ្ងៃទី១១ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ១៩៩៦ គឺជាថ្ងៃនៃការចាប់​អនុវត្តន៍​នយោ​បាយឈ្នះ-ឈ្នះ។ បើតាមសម្តេចតេជោ ថ្ងៃទី១១ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ១៩៩៦ គឺជាថ្ងៃ​ដែល​​លោក កែវ ពង្ស មេកងពលលេខ១៨ របស់ខ្មែរក្រហមប្រចាំតំបន់ឱរ៉ាល់ ខេត្តកំពង់ស្ពឺ បញ្ចុះបញ្ចូលកងកម្លាំងក្រោមឱវាទរបស់ខ្លួនឱ្យយល់ព្រមធ្វើសមា​ហរណកម្មចូលរួមរស់ជាមួយរាជរដ្ឋាភិបាល។
លទ្ធផលនេះ កើតមានឡើង បន្ទាប់ពីលោក កែវ ពង្ស បានចូលមកជួបជាមួយសម្តេច ហ៊ុន សែន នៅថ្ងៃទី៧ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ១៩៩៦។

ពាក់ព័ន្ធនឹងលោក កែវ ពង្ស នេះ សម្តេចតេជោ ហ៊ុន សែន ក៏បានគូសរំលេចពី​ការសម្រេចចិត្តផ្នែកនយោបាយដ៏ត្រឹមត្រូវមួយផងដែរ។ បើតាមសម្តេចតេជោ នៅពេលនោះ មានការផ្តល់យោបល់ជាច្រើនមិនឱ្យលោក កែវ ពង្ស ត្រឡប់ទៅ​កង​ពលវិញនោះឡើយ។ តែសម្តេចយល់ឃើញថា ទោះបីទុក​លោក កែវ ពង្ស ឱ្យនៅជាមួយរាជរដ្ឋាភិបាល ឬឱ្យគាត់ត្រឡប់ទៅវិញ ហើយ​គាត់​មិនអនុវត្តន៍​តាមអ្វីដែលសម្តេចចង់បាន ក៏មិនធ្វើឱ្យខូចខាតអ្វីនោះដែរ។ ផ្ទុយទៅវិញ បើលោក កែវ ពង្ស អនុវត្តន៍តាមអ្វីដែលសម្តេចចង់បាន គឺធ្វើឱ្យ​ទទួលបានជោគជ័យយ៉ាងធំធេង ដោយយកបានកម្លាំងកងពល១៨ របស់ខ្មែរ​ក្រហមទាំងស្រុង។ សម្រាប់សម្តេចតេជោ ការសម្រេចនោះ គឺជាការសម្រេច​ចិត្តមួយដ៏ត្រឹមត្រូវ នាំឱ្យការចាប់ផ្តើមអនុវត្តន៍នយោបាយឈ្នះ-ឈ្នះ ទទួល​បាន​លទ្ធផលល្អប្រសើរ។

ក្រៅតែបញ្ជាក់ពីកាលបរិច្ឆេទនៃការចាប់ផ្តើមអនុវត្តន៍នយោបាយឈ្នះ-ឈ្នះហើយនោះ សម្តេចតេជោ ហ៊ុន សែន ក៏បានបញ្ជាក់ពីកាលបរិច្ឆេទនៃការបិទ​បញ្ចប់​​នយោយបាយឈ្នះ-ឈ្នះផងដែរ។ ថ្ងៃបិទបញ្ចប់នយោបាយឈ្នះ-ឈ្នះ គឺថ្ងៃទី២៩ ខែធ្នូ ឆ្នាំ១៩៩៨ ជាថ្ងៃដែលក្បាលម៉ាស៊ីនខ្មែរក្រហម រួមមាន៖ អតីតប្រមុខេរដ្ឋ ខៀវ សំផន អតីតប្រធានសភា នួន ជា អៀង សារី ចាន់ យូរ៉ាន់ ជួន ជឿន ព្រមទាំងក្រុមគ្រួសារចូលជួបសម្តេចតេជោ ហ៊ុន សែន នៅគេហដ្ឋានក្នុងក្រុងតាខ្មៅ ខេត្តកណ្តាល។

ពាក់ព័ន្ធនឹងប្រតិបត្តិករនាំឱ្យការអនុវត្តន៍នយោបាយឈ្នះ-ឈ្នះ ទទួល បានជោគជ័យ សម្តេចតេជោ ហ៊ុន សែន ក៏បានរំលឹកពីគុណសម្បត្តិរបស់​លោក អ៉ី ឈាន មេកងពល៤១៥ របស់ខ្មែរក្រហមនៅប៉ៃលិន និងលោក សុខ ភាព មេកងពល៤៥០ របស់ខ្មែរក្រហមនៅម៉ាឡៃ។ សម្តេចតេជោ បានចាត់ទុកការផ្តាច់ខ្លួនចុះចូលជាមួយរាជរដ្ឋាភិបាល ពីសំណាក់លោក អ៉ី ឈាន និងលោក សុខ ភាព គឺចរន្តមួយដ៏សំខាន់ជំរុញឱ្យមានចលនាចុះចូល​របស់​កងកម្លាំងខ្មែរក្រហមជាបន្តបន្ទាប់។

សូមបញ្ជាក់ថា កម្ពុជាបានជួបវិបត្តិភ្លើងសង្គ្រាមយ៉ាងខ្លោចផ្សារអស់​រយៈពេល​ប្រមាណជា ៣ទសវត្សរ៍ ក្រោយពេលរដ្ឋប្រហារដោយខុសច្បាប់​ពីក្រុមសេនា​ប្រមុខ លន់ នល់ មានអាមេរិក និងវៀតណាមខាងត្បូងធ្វើជាបង្អែក។ ភ្លើង​សង្គ្រាម​ដែលបង្កាត់ឡើងនៅថ្ងៃទី១៨ ខែមីនា ឆ្នាំ១៩៧០ បានឆេះរោលរាល​បំផ្លិច​បំផ្លាញ​នាវាកម្ពុជាស្ទើរក្លាយជាផេះផង់។ ភ្លើងសង្គ្រាមដែលបង្កាត់​ឡើង​ត្រឹមមួយតែមួយថ្ងៃ តែបានឆេះរោលរាលរហូតដល់ទៅ៣ទសវត្សរ៍។ ភ្លើងសង្គ្រាមនេះ ត្រូវបានបិទបញ្ចប់ទៅវិញទាំងស្រុងនៅថ្ងៃទី២៩ ខែធ្នូ ឆ្នាំ១៩៩៨ ថ្ងៃដែលមេដឹកនាំខ្មែរក្រហម មកសុំរួមរស់នឹងរាជរដ្ឋាភិបាល។

ភ្លើងសង្គ្រាមនេះ បានផុតរលត់ទៅក្រោមនយោបាយឈ្នះ-ឈ្នះ ដែលមានសម្តេចតេជោ ហ៊ុន សែន ជាស្ថាបនិក។
ដើម្បីទទួលបានជោគជ័យលើការអនុវត្តន៍នយោបាយឈ្នះ-ឈ្នះនេះ សម្តេច​តេជោ ហ៊ុន សែន ដែលជាស្ថាបនិក បានដាក់ចេញនូវគោលនយោបាយ ៣រួមមាន៖ ធានារូបកាយនិងអាយុជីវិត, ធានាអាជីព និងមុខរបរ, ធានាកម្មសិទ្ធិ និងទ្រព្យសម្បត្តិ។ ក្រៅពីនយោបាយ៣នេះ សម្តេចតេជោ ក៏បាន យុទ្ធសាស្ត្រទាំង៥ ដែលគេហៅថា យុទ្ធសាស្ត្រ DIFID មកពីអក្សរកាត់នៃភាសាអង់គ្លេស DIFID ដែលមានពេញលេញមកពីពាក្យ Divide (បំបែក) Isolate (ធ្វើឱ្យឯកោ) Finish (បញ្ចប់) Integrate (សមាហរណកម្ម) Develop (អភិវឌ្ឍ)។

បន្ថែមពីលើគោលនយោបាយទាំង៣ និងយុទ្ធសាស្ត្រទាំង៥ហើយនោះ នយោបាយឈ្នះឈ្នះ បានពឹងផ្អែកលើកត្តាជោគជ័យចំនួន៧ផ្សេងទៀត រួមមាន៖

១៖ ថ្នាក់ដឹកនាំ៖ បេសកកម្មដែលនាំមកនូវសន្តិភាពសម្រាប់ជាតិ និងប្រជាជនមិនមែនជារឿងសាមញ្ញនោះទេ ហើយមិនអាចសម្រេចបានឡើយ បើមិនមានអគ្គមគ្គុទ្ទេសក៍ឯកដឹកនាំត្រឹមត្រូវ។ ក្នុងនោះកម្ពុជា មានភ័ព្វសំណាងដែលមានមេដឹកនាំពោរពេញដោយទេពកោសល្យ គឺសម្តេចតេជោ ហ៊ុន សែន ដែលជាស្ថាបនិកសន្តិភាព។

២៖ តួនាទីរដ្ឋបាលកណ្តាល៖ រដ្ឋបាលកណ្តាលសំខាន់ខ្លាំងណាស់ ក្នុងការដឹកនាំនាវាកម្ពុជា រាប់ចាប់ពីស្ថាប័នព្រះមហាក្សត្រ នីតិបញ្ញត្តិ និងនីតិប្រតិបត្តិ គឺបានរួបរួមជាធ្លុងមួយ សហការគ្នា ដើម្បីឈានឆ្ពោះទៅជ័យជម្នះ។៣៖ ប្រតិបត្តិករ៖ មេដឹកនាំល្អ ជារឿងសំខាន់មួយ ទន្ទឹមនឹងនេះប្រតិបត្តិករទាំងឡាយដូចជាមហាជន និងកងយោធពលខេមរភូមិន្ទជាដើម ដែលជាកម្លាំងស្នូលក្នុងការអនុវត្តនយោបាយឈ្នះ-ឈ្នះ គឺពិតជាសំខាន់ខ្លាំងណាស់។

៤៖ ការកសាងទំនុកចិត្ត៖ ការកសាងទំនុកចិត្តពីពលរដ្ឋមកលើថ្នាក់ដឹកនាំ គឺជាចលករចាំបាច់ខ្វះមិនបាន ដោយចាប់ផ្តើមចេញពីរឿងតូចតាចរហូតដល់ព្រឹត្តិការណ៍ធំៗ ដោយត្រូវរក្សាទឹកចិត្តពលរដ្ឋជានិច្ច។

៥៖ កត្តាមនោគមវិជ្ជានយោបាយ សេដ្ឋកិច្ច និងពាណិជ្ជកម្ម៖ នេះជាកត្តាសំខាន់មួយ ដើម្បីរុញច្រានកាន់តែខិតទៅរកជ័យជម្នះ បរិបទនៃការផ្លាស់ប្តូរចរន្តសេដ្ឋកិច្ចរបស់កម្ពុជាជាបរិបទដ៏ធំក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រ ដោយបែរទៅរកសេដ្ឋកិច្ចទីផ្សារសេរី ដែលចរន្តបានជ្រាបដល់គ្រប់ស្រទាប់ប្រជាជាតិ។

៦៖ កត្តាការបរទេស៖ មិនត្រឹមតែផ្ទៃក្នុងជាតិនោះឡើយ សហគមន៍អន្តរជាតិ និងក្នុងតំបន់ ក៏បានដើរតួដ៏សំខាន់ផងដែរ។ ជាពិសេសក្នុងកាលៈទេសៈដែលសហគមន៍អន្តរជាតិ បានប្តូរជំហររបស់ខ្លួនដែលគាំទ្ររដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យ មកទទួលស្គាល់រដ្ឋាភិបាលដែលដឹកនាំដោយសម្តេចតេជោវិញ។

៧៖ ការបែកបាក់របបខ្មែរក្រហម៖ សសរស្តម្ភទី១ របស់យុទ្ធសាស្ត្រឌីហ្វីឌ គឺ Divide មានន័យថាបំបែក ដែលបានបំបែកកម្លាំងស្នូលរបស់ខ្មែរក្រហមជាក្រុមៗដាច់ចេញពីគ្នា ដូចជាតាម៉ុកឈរជើងនៅអន្លង់វែង ហើយក្រុម នួន ជា ឈរជើងនៅសំឡូត ទើបធ្វើឱ្យឥទ្ធិពលរបស់ពួកខ្មែរក្រហមចុះខ្សោយ ហើយរាជរដ្ឋាភិបាល អាចសម្រេចបាននូវជ័យជម្នះពេញលេញជូនប្រជាជាតិទាំងមូល៕

អត្ថបទដែលជាប់ទាក់ទង