ភ្នំពេញ៖ ការដុតសំរាមនៅទីលានចាក់សំរាម មិនត្រឹមតែបង្កគ្រោះថ្នាក់ដល់សុខភាពសាធារណៈ និងបរិស្ថានប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែអាចត្រូវបានចាត់ទុកថាជាបទល្មើសធ្ងន់ធ្ងរផងដែរ តាមច្បាប់។
មនុស្សខ្លះអាចគិតថា ការដុតសំរាមជាវិធីលឿនក្នុងការកាត់បន្ថយបរិមាណសំរាម ឬយកលោហៈមានតម្លៃចេញ ប៉ុន្តែសកម្មភាពនេះអាចនាំមកនូវទោសទណ្ឌផ្លូវច្បាប់យ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ។
១. បទល្មើសដុតបំផ្លាញទ្រព្យសម្បត្តិ
ចេតនាបញ្ឆេះភ្លើងនៅទីតាំងចាក់សំរាម អាចត្រូវបានចាត់ទុកជាបទល្មើសដុតបំផ្លាញ (arson)។ បទល្មើសនេះមានន័យថា ចេតនាបង្កអគ្គិភ័យ ដែលអាចបំផ្លាញទ្រព្យសម្បត្តិ គំរាមកំហែងដល់ជីវិតមនុស្ស ឬប៉ះពាល់ដល់សុវត្ថិភាពសាធារណៈ។ ទោះបីជាមិនមានបំណងបង្កគ្រោះថ្នាក់ក៏ដោយ ការចាប់ផ្តើមភ្លើងនៅតំបន់សំរាមអាចរាលដាលយ៉ាងឆាប់រហ័ស និងគ្រប់គ្រងមិនបាន ទៅដល់ដីធ្លី ផ្ទះសម្បែង ឬអាជីវកម្មជិតខាង។ ប្រសិនបើអគ្គិភ័យបណ្តាលឱ្យមានអ្នករងរបួស ស្លាប់ ឬខូចខាតទ្រព្យសម្បត្តិ អាចមានការចោទប្រកាន់បន្ថែមទៀត។ អ្នកដែលទទួលខុសត្រូវអាចប្រឈមមុខនឹងបទល្មើសពាក់ព័ន្ធនឹងការធ្វេសប្រហែស ការបង្កគ្រោះថ្នាក់ដោយមិនប្រុងប្រយ័ត្ន ឬសូម្បីតែបទល្មើសធ្ងន់ធ្ងរជាងនេះក្នុងករណីធ្ងន់។ ក៏អាចមានការប្តឹងទាមទារសំណងស៊ីវិលផងដែរ។
បើយោងទៅតាមក្រមព្រហ្មទណ្ឌនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា ការដុតបំផ្លាញដោយមានចេតនា ជាពិសេសដោយប្រើអគ្គិភ័យ មិនមែនជាបទល្មើសស្រាលឡើយ។ វាអាចឈានពីបទមជ្ឈិម (ជាប់គុកក្រោម ៥ ឆ្នាំ) ទៅជាបទឧក្រិដ្ឋ (ជាប់គុកពី ៥ ឆ្នាំ ដល់អស់មួយជីវិត) អាស្រ័យលើទំហំនៃការខូចខាត និងគ្រោះថ្នាក់ដែលបង្កដល់ជីវិតមនុស្ស។
២. បទល្មើសបំពុលបរិស្ថាន
ប្រទេសជាច្រើនមានបទប្បញ្ញត្តិតឹងរ៉ឹងហាមឃាត់ការដុតសំរាមបើកចំហ ព្រោះវាបញ្ចេញសារធាតុពុលចូលក្នុងខ្យល់។ ដូច្នេះ ការដុតទីតាំងចាក់សំរាម អាចជាបទល្មើសបរិស្ថាន ដូចជា ការបោះចោលសំរាមខុសច្បាប់ ការបង្កការបំពុលខ្យល់ ឬការដោះស្រាយសារធាតុគ្រោះថ្នាក់មិនត្រឹមត្រូវ។ បទល្មើសទាំងនេះអាចនាំឱ្យទទួលពិន័យជាប្រាក់ធ្ងន់ធ្ងរ ឬជាប់ពន្ធនាគារ ឬទាំងពីរ។
ជាក់ស្ដែង យោងតាម ក្រមបរិស្ថាននិងធនធានធម្មជាតិ របស់ក្រសួងបរិស្ថាន ត្រង់៖
– មាត្រា២៧២ ស្តីពីសកម្មភាពបង្កផលប៉ះពាល់ ដែលបានចែងថា «ហាមឃាត់ដាច់ខាតសកម្មភាពស្ដុកទុក បញ្ចេញ ដុត កប់ បោះចោលសំណល់គ្រោះថ្នាក់ដែលបង្កឱ្យមានផលប៉ះពាល់សុខភាពសាធារណៈ បរិស្ថាន ឬបង្កការខូតខាតទ្រព្យសម្បតិ្ត។» ហើយអាចមានទោសដូចចែងក្នុង មាត្រា៨៤៤ ស្ដីពីសកម្មភាពបង្កផលប៉ះពាល់ដល់បរិស្ថាន ដែលបានចែងថា «បុគ្គលដែលធ្វើសកម្មភាពស្ដុកទុក បញ្ចេញ ដុត កប់ បោះចោលសំណល់គ្រោះថ្នាក់ ហើយបង្កផលឱ្យមានផលប៉ះពាល់ដល់បរិស្ថាន សុខភាពសាធារណៈ ឬបង្កការខូតខាតទ្រព្យសម្បត្តិ ដូចមានចែងក្នុងមាត្រា ២៧២(សកម្មភាពបង្កផលប៉ះពាល់)នៃក្រមនេះ ត្រូវផ្ដន្ទាទោសដាក់ពន្ធនាគារពី១(មួយ)ឆ្នាំ ទៅ៥(ប្រាំ)ឆ្នាំ និងពិន័យជាប្រាក់ពី១០០ ០០០ ០០០(មួយរយលាន)រៀល ក្នុងករណីជនល្មើសធ្លាប់ទទួលរងនូវការផាកពិន័យអន្តរការណ៍ចំនួន២(ពីរ)ដង ហើយនៅតែបន្តប្រព្រឹត្តិអំពើល្មើសដដែលក្នុងអំឡុងពេល១(មួយ)ឆ្នាំ គិតចាប់ពីការពិន័យអន្តរការណ៍លើកមុន។»
– មាត្រា ៨៣០ ស្ដីពីការបំពានកាតព្វកិច្ចដែលបង្កការរំខានដោយសំឡេង រំញ័រ ឬក្លិន បានចែងថា «បុគ្គលដែលបានធ្វើសកម្មភាពបញ្ចេញសំឡេង រំញ័រ ឬក្លិន ដែលបង្កឱ្យមានការរំខានដល់ការរស់នៅការប៉ះពាល់សុខភាពមនុស្ស ឬផលប្រយោជន៍សាធារណៈ ឬឯកជនដូចមានចែងក្នុងមាតា្រ១៦១(កាតព្វកិច្ចមិនបង្កការរំខានដោយសំាឡេង រំញ័រ ឬក្លិនន)នៃក្រមនេះ ត្រូវផ្ដន្ទនាទោសដាក់ពន្ធនាគារពី១(មួយ)ខែ ទៅ១(មួយ)ឆ្នាំ និងពិន័យជាប្រាក់ពី១០ ០០០ ០០០(ដប់លាន)រៀល ទៅ១០០ ០០០ ០០០(មួយរយលាន)រៀល ក្នុងករណីដែលជនល្មើសធ្លាប់ទទួលរងពិន័យអន្តរការណ៍ចំនួន២(ពីរ)ដង ហើយនៅតែបន្តប្រព្រឹត្តិអំពើល្មើសដដែលក្នុងអំឡុងពេល១(មួយ)ឆ្នាំ គិតចាប់ពីការពិន័យអន្តរការណ៍លើកមុន។»
– មាត្រា៨៣៥ ស្ដីពីការបង្កឱ្យមានការសាយភាយសារធាតុគ្រោះថ្នាក់ ចំណុច២ បានចែងថា «បុគ្គលដែលធ្វើសកម្មភាពបង្កឱ្យមានការសាយភាយសារធាតុគ្រោះថ្នាក់ទៅក្នុងបរិស្ថាន ហើយបានបង្កឱ្យមានផលប៉ះពាល់បរិស្ថាន ជីវៈចម្រុះ ឬសុខភាពសាធារណៈ ត្រូវផ្តន្ទនាទោសដាក់ពន្ធនាគារពី១(មួយ)ឆ្នាំ ទៅ៥(ប្រាំ)ឆ្នាំ និងពិន័យជាប្រាក់ពី១០០ ០០០ ០០០(មួយរយលាន)រៀល ទៅ៥០០ ០០០ ០០០(ប្រាំរយលាន)រៀល។»
៣. បន្ទុកលើសហគមន៍ និងសេវាសាធារណៈ
ក្រៅពីទោសទណ្ឌផ្លូវច្បាប់ សកម្មភាពបែបនេះក៏បំផ្លាញសុវត្ថិភាព និងការជឿទុកចិត្តរបស់សហគមន៍។ អគ្គិភ័យនៅទីលានចាក់សំរាមធ្វើឱ្យសេវាសង្គ្រោះបន្ទាន់មានបន្ទុកធ្ងន់ បង្កគ្រោះថ្នាក់ដល់ក្រុមពន្លត់អគ្គិភ័យ និងបង្កការភ័យខ្លាចដល់ប្រជាពលរដ្ឋជិតខាង។ ចំណាយក្នុងការពន្លត់ភ្លើង និងស្តារបរិស្ថានឡើងវិញ ជាញឹកញាប់ធ្លាក់ទៅលើអាជ្ញាធរមូលដ្ឋាន និងអ្នកបង់ពន្ធ។
សេចក្ដីសន្និដ្ឋាន
ការដុតសំរាមនៅទីលានចាក់សំរាម មិនមែនជាសកម្មភាពធម្មតា ឬគ្មានគ្រោះថ្នាក់ទេ។ វាអាចត្រូវបានចាត់ទុកជាបទល្មើសដុតបំផ្លាញ បទល្មើសបរិស្ថាន និងការបង្កគ្រោះថ្នាក់ដោយមិនប្រុងប្រយ័ត្ន អាស្រ័យលើស្ថានភាព។ ការអនុវត្តច្បាប់យ៉ាងតឹងរ៉ឹង រួមជាមួយការលើកកម្ពស់ការយល់ដឹងសាធារណៈ និងការគ្រប់គ្រងសំរាមឱ្យបានត្រឹមត្រូវ គឺមានសារៈសំខាន់ក្នុងការការពារ និងទប់ស្កាត់បទល្មើសបែបនេះ៕
