ភ្នំពេញ៖ ដានកាបូន(Carbon Footprint) ជាបរិមាណសរុបនៃឧស្ម័នផ្ទះកញ្ចក់ដែលបញ្ចេញទៅក្នុងបរិយាកាសជារៀងរាល់ឆ្នាំដោយមនុស្សម្នាក់ គ្រួសារមួយ អគារមួយ ស្ថាប័នមួយ ឬក្រុមហ៊ុនមួយ។ ដានកាបូនរបស់មនុស្សម្នាសក់ៗមានជាអាទិ៍ ការបញ្ចេញផ្ទះកញ្ចក់ពីប្រេងឥន្ធនៈប្រើប្រាស់ផ្ទាល់ដោយបុគ្គលម្នាក់ៗ ដូចជាតាមរយៈឧបករណ៍អគ្គិសនីក្នុងផ្ទះ ឬយានយន្ត។ បរិមាណនេះរួមបញ្ចូលផងដែរនូវឧស្មនផ្ទះកញ្ចក់ពីការផលិតទំនិញ ឬសេវាកម្មដែលបុគ្គលនោះប្រើប្រាស់ ស្ថានីយផលិតថាមពលអគ្គិសនី រោងចក្រផលិតនានា និងទីលានចាក់សំរាម។
ជារួមដានកាបូន មានន័យថា បរិមាណឧស្ម័នផ្ទះកញ្ចក់សរុប ជាពិសេសឧស្ម័នកាបូនឌីអុកស៊ីត (CO₂) ដែលត្រូវបានបញ្ចេញទៅក្នុងបរិយាកាស ដោយសារសកម្មភាពរបស់មនុស្ស។ ការបញ្ចេញឧស្ម័នទាំងនេះកើតឡើងពីសកម្មភាពប្រចាំថ្ងៃ ដូចជា ការបើកបរយានយន្ត ការប្រើប្រាស់អគ្គិសនី ការផលិតទំនិញ និងការផលិតអាហារ។ ខណៈពេលដែលតម្រូវការថាមពលនៅលើពិភពលោកកំពុងកើនឡើង ដានកាបូនក៏បានក្លាយជាមូលហេតុសំខាន់មួយនៃការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ។
១. មូលហេតុចម្បងនៃការកើនឡើង
មូលហេតុសំខាន់មួយនៃការបញ្ចេញឧស្ម័នកាបូនគឺការដុតឥន្ធនៈហ្វូស៊ីល ដូចជា ថ្មអគ្គិសនី ប្រេង និងឧស្ម័នធម្មជាតិ។ ឥន្ធនៈទាំងនេះត្រូវបានប្រើដើម្បីបង្កើតថាមពលសម្រាប់ការដឹកជញ្ជូន ឧស្សាហកម្ម និងរោងចក្រផលិតអគ្គិសនីនៅជុំវិញពិភពលោក។ ការកាប់បំផ្លាញព្រៃឈើក៏បង្កើនដានកាបូនផងដែរ ព្រោះដើមឈើដែលធ្លាប់ស្រូបយកឧស្ម័នកាបូនិកត្រូវបានបំផ្លាញ ធ្វើឲ្យឧស្ម័នផ្ទះកញ្ចក់នៅសល់ក្នុងបរិយាកាសកាន់តែច្រើន។
២. ផលប៉ះពាល់ជាសកល
សីតុណ្ហភាពពិភពលោកកើនឡើង ការរលាយទឹកកកនៅតំបន់ប៉ូល ព្រឹត្តិការណ៍អាកាសធាតុខ្លាំង និងការកើនឡើងនៃកម្រិតនីវ៉ូទឹកសមុទ្រ ទាំងនេះសុទ្ធតែទាក់ទងនឹងការកើនឡើងនៃឧស្ម័នផ្ទះកញ្ចក់។ បាតុភូតអាកាសធាតុដ៏អាក្រក់គ្រោះមហន្តរាយធម្មជាតិដូចជា គ្រោះរាំងស្ងួត និងទឹកជំនន់ខុសប្រក្រតី គំរាមកំហែងដល់សន្តិសុខស្បៀង និងស្ថិរភាពសេដ្ឋកិច្ច។
៣.ការចូលរួមចំណែកកាត់បន្ថយ
មនុស្សម្នាក់ៗអាចជួយបានដោយសន្សំថាមពល ប្រើប្រាស់ការដឹកជញ្ជូនសាធារណៈ កាត់បន្ថយកាកសំណល់ និងគាំទ្រថាមពលកកើតឡើងវិញ ដូចជា ថាមពលព្រះអាទិត្យ និងខ្យល់។ រដ្ឋាភិបាល និងឧស្សាហកម្មក៏មានតួនាទីសំខាន់ក្នុងការអនុវត្តបច្ចេកវិទ្យាស្អាត និងគោលនយោបាយដែលកំណត់ការបញ្ចេញឧស្ម័ន។
សេចក្ដីសន្និដ្ឋាន
ដានកាបូន(Carbon Footprint) គឺជាកញ្ចក់ឆ្លុះបញ្ចាំងពីឥទ្ធិពលរបស់យើងទៅលើភពផែនដី។ ការជ្រើសរើសរបៀបរស់នៅប្រកបដោយចីរភាព និងការទទួលខុសត្រូវខ្ពស់ចំពោះបរិស្ថាននៅថ្ងៃនេះ គឺជាការធានានូវសុវត្ថិភាពសម្រាប់ផែនដី និងមនុស្សជាតិជំនាន់ក្រោយ៕
