អាមេរិកជំរុញអង្គការសហប្រជាជាតិឱ្យគាំទ្រអ៊ីស្រាអែលការពារខ្លួន ទាមទារឱ្យអ៊ីរ៉ង់បញ្ឈប់ផ្ដល់អាវុធឱ្យក្រុមហាម៉ាស

បរទេស៖ សហរដ្ឋអាមេរិកបានស្នើកាលពីថ្ងៃសៅរ៍នូវសេចក្តីព្រាងសេចក្តីសម្រេចរបស់ក្រុមប្រឹក្សាសន្តិសុខអង្គការសហប្រជាជាតិដែលបញ្ជាក់ថាអ៊ីស្រាអែលមានសិទ្ធិការពារខ្លួនហើយទាមទារឱ្យអ៊ីរ៉ង់បញ្ឈប់ការនាំចេញអាវុធទៅកាន់ កងជីវពល និងក្រុមភេរវករដែលគំរាមកំហែងសន្តិភាព និងសន្តិសុខនៅទូទាំងតំបន់។

សេចក្តីព្រាងអត្ថបទដែលមើលឃើញដោយ Reuters អំពាវនាវឱ្យមានការការពារជនស៊ីវិល រួមទាំងអ្នកដែលកំពុងព្យាយាមដើម្បីទទួលបានសុវត្ថិភាព កត់សម្គាល់ថារដ្ឋត្រូវតែគោរពតាមច្បាប់អន្តរជាតិនៅពេលឆ្លើយតបទៅនឹងការវាយប្រហារភេរវកម្ម និងជំរុញឱ្យបន្តគ្រប់គ្រាន់ និងគ្មានការរារាំងការបញ្ជូនជំនួយទៅកាន់តំបន់ Gaza Strip។

ភ្លាមៗនោះ គេមិនទាន់ដឹងច្បាស់ថា តើនៅពេលណា ដែលសហរដ្ឋអាមេរិក គ្រោងនឹងដាក់សេចក្តីព្រាងសេចក្តីសម្រេចនេះ ទៅជាការបោះឆ្នោត។ ដើម្បីអនុម័ត ដំណោះស្រាយមួយត្រូវការសំឡេងគាំទ្រយ៉ាងតិច ៩ សំឡេង ហើយគ្មានសិទ្ធិវ៉េតូពីរុស្ស៊ី ចិន សហរដ្ឋអាមេរិក បារាំង ឬអង់គ្លេសទេ។

ចំណាត់ការរបស់សហរដ្ឋអាមេរិកកើតឡើងបន្ទាប់ពីខ្លួនបានវេតូលើអត្ថបទដែលព្រាងដោយប្រេស៊ីលកាលពីថ្ងៃពុធ ដែលនឹងអំពាវនាវឱ្យមានការផ្អាកផ្នែកមនុស្សធម៌នៅក្នុងជម្លោះរវាងអ៊ីស្រាអែល និងក្រុមសកម្មប្រយុទ្ធហាម៉ាសប៉ាឡេស្ទីន ដើម្បីអនុញ្ញាតឱ្យទទួលបានជំនួយទៅកាន់តំបន់ហ្គាហ្សា។

ឯកអគ្គរដ្ឋទូតអាមេរិក Linda Thomas-Greenfield បានបង្ហាញភាពត្រឹមត្រូវចំពោះការវេតូកាលពីថ្ងៃពុធដោយប្រាប់ក្រុមប្រឹក្សាថាត្រូវការពេលវេលាបន្ថែមទៀតសម្រាប់ការទូតនៅលើដី ខណៈដែលប្រធានាធិបតី លោក Joe Biden និងរដ្ឋលេខាធិការ លោក Antony Blinken បានទៅទស្សនាតំបន់នេះ ដោយផ្តោតលើការចូលផ្តល់ជំនួយឈ្មួញកណ្តាលទៅកាន់តំបន់ Gaza និងព្យាយាមដោះលែងចំណាប់ខ្មាំងដែលត្រូវបានឃុំខ្លួនដោយក្រុមហាម៉ាស។

ក្រុមហាម៉ាសបានដោះលែងចំណាប់ខ្មាំងជនជាតិអាមេរិកពីរនាក់កាលពីថ្ងៃសុក្រ ហើយក្បួនរថយន្តជំនួយមនុស្សធម៌ដំបូងបានមកដល់តំបន់ Gaza ពីប្រទេសអេហ្ស៊ីបកាលពីថ្ងៃសៅរ៍។

អ៊ីស្រាអែលបានប្តេជ្ញាថានឹងលុបបំបាត់ក្រុមអ៊ីស្លាមហាម៉ាស ដែលគ្រប់គ្រងតំបន់ហ្កាហ្សា បន្ទាប់ពីខ្មាន់កាំភ្លើងបានផ្ទុះឡើងតាមរបងរនាំងជុំវិញតំបន់នោះកាលពីថ្ងៃទី៧ ខែតុលា និងបានវាយលុកតាមទីប្រជុំជន និងគីបប៊ូសរបស់អ៊ីស្រាអែល ដោយបានសម្លាប់មនុស្ស ១,៤០០នាក់។

ចាប់តាំងពីពេលនោះមក អ៊ីស្រាអែលបានវាយលុកតំបន់ហ្គាហ្សាពីលើអាកាស បានដាក់ការឡោមព័ទ្ធ និងកំពុងរៀបចំសម្រាប់ការវាយលុកលើដី។ អាជ្ញាធរប៉ាឡេស្ទីននិយាយថា មនុស្សជាង៤,០០០នាក់ត្រូវបានសម្លាប់នៅក្នុងតំបន់ព័ទ្ធជុំវិញ។ អង្គការសហប្រជាជាតិ បញ្ជាក់ថា មនុស្សជាងមួយលាននាក់ត្រូវបានធ្វើឱ្យគ្មានផ្ទះសម្បែង។

អត្ថបទព្រាងរបស់សហរដ្ឋអាមេរិកមិនបានអំពាវនាវឲ្យមានការផ្អាក ឬបទឈប់បាញ់នៅក្នុងការប្រយុទ្ធគ្នានោះទេ។ សហរដ្ឋអាមេរិក អំពាវនាវឱ្យរដ្ឋទាំងអស់ព្យាយាម និងបញ្ឈប់អំពើហឹង្សានៅហ្គាហ្សាពីការហៀរ ឬពង្រីកទៅតំបន់ផ្សេងទៀតក្នុងតំបន់ រួមទាំងដោយការទាមទារឱ្យបញ្ឈប់ជាបន្ទាន់ដោយក្រុមហេសបូឡា និងក្រុមប្រដាប់អាវុធផ្សេងទៀតនៃការវាយប្រហារទាំងអស់។

ក្រុមហេសបូឡាហ៍ ដែលគាំទ្រដោយអ៊ីរ៉ង់ និងប្រដាប់អាវុធយ៉ាងខ្លាំងក្លារបស់ប្រទេសលីបង់ បានប៉ះទង្គិចជាមួយអ៊ីស្រាអែលឆ្លងកាត់ព្រំដែនលីបង់ជាច្រើនដងចាប់តាំងពីថ្ងៃទី៧ ខែតុលា នៅក្នុងការប្រឈមមុខដាក់គ្នាដ៏សាហាវបំផុតចាប់តាំងពីពួកគេបានប្រយុទ្ធអស់រយៈពេលមួយខែក្នុងឆ្នាំ២០០៦។

សេចក្តីព្រាងសេចក្តីសម្រេចរបស់សហរដ្ឋអាមេរិកទាមទារឱ្យអ៊ីរ៉ង់បញ្ឈប់ការនាំចេញអាវុធទៅកាន់ក្រុមដែលគំរាមកំហែងសន្តិភាព និងសន្តិសុខនៅទូទាំងតំបន់ រួមទាំងក្រុមហាម៉ាស់ផងដែរ។ បេសកកម្មរបស់អ៊ីរ៉ង់ ប្រចាំអង្គការសហប្រជាជាតិ នៅទីក្រុងញូវយ៉ក មិនបានឆ្លើយតបភ្លាមៗចំពោះសំណើសុំការអត្ថាធិប្បាយទេ។

អ៊ីរ៉ង់មិនបានធ្វើការសម្ងាត់ចំពោះការគាំទ្ររបស់ខ្លួនសម្រាប់ក្រុមហាម៉ាស ផ្តល់ថវិកា និងផ្តល់អាវុធដល់ក្រុមនេះ និងអង្គការជីហាតអ៊ីស្លាមជីហាតមួយទៀតរបស់ប៉ាឡេស្ទីន។ បេសកកម្មរបស់អ៊ីរ៉ង់ប្រចាំអង្គការសហប្រជាជាតិបាននិយាយកាលពីថ្ងៃទី៨ ខែតុលាថា ទីក្រុងតេអេរ៉ង់មិនជាប់ពាក់ព័ន្ធក្នុងការវាយប្រហាររបស់ក្រុមហាម៉ាសលើអ៊ីស្រាអែលមួយថ្ងៃមុននេះទេ។

លោក Thomas-Greenfield បានឲ្យដឹងកាលពីថ្ងៃពុធថា សហរដ្ឋអាមេរិកមានការខកចិត្តចំពោះសេចក្តីព្រាងច្បាប់របស់ប្រេស៊ីល ដែលមិនបានលើកឡើងពីសិទ្ធិរបស់អ៊ីស្រាអែល ក្នុងការការពារខ្លួន។ អត្ថបទរបស់សហរដ្ឋអាមេរិកចែងថា អ៊ីស្រាអែលមានសិទ្ធិបែបនេះនៅក្រោមមាត្រា ៥១ នៃធម្មនុញ្ញអង្គការសហប្រជាជាតិ។

មាត្រា ៥១ គ្របដណ្ដប់លើសិទ្ធិបុគ្គល ឬសមូហភាពរបស់រដ្ឋក្នុងការការពារខ្លួនប្រឆាំងនឹងការវាយប្រហារដោយប្រដាប់អាវុធ ហើយរដ្ឋត្រូវជូនដំណឹងជាបន្ទាន់ដល់ក្រុមប្រឹក្សាសន្តិសុខដែលមានសមាជិក ១៥ រូបអំពីសកម្មភាពណាមួយដែលរដ្ឋធ្វើដើម្បីការពារខ្លួនប្រឆាំងនឹងការវាយប្រហារដោយប្រដាប់អាវុធ។

នៅក្នុងលិខិតមួយដែលបានផ្ញើនៅថ្ងៃតែមួយជាមួយនឹងការវាយប្រហាររបស់ក្រុមហាម៉ាស់ អ៊ីស្រាអែលបានប្រាប់ក្រុមប្រឹក្សាថា ខ្លួននឹងធ្វើសកម្មភាពតាមមធ្យោបាយណាមួយដែលចាំបាច់ដើម្បីការពារពលរដ្ឋ និងអធិបតេយ្យភាពរបស់ខ្លួនពីការវាយប្រហារភេរវកម្មដែលកំពុងបន្តមានប្រភពចេញពីតំបន់ហ្គាហ្សាស្ទ្រីប។ មន្ត្រីការទូតបានឲ្យដឹងថា ប៉ុន្តែវាហាក់ដូចជាមិនបានលើកឡើងជាផ្លូវការនូវមាត្រា ៥១ នោះទេ។

ប្រទេសអារ៉ាប់បានប្រកែកថា អ៊ីស្រាអែលមិនអាចបង្ហាញពីហេតុផលសកម្មភាពរបស់ខ្លួនថាជាការការពារខ្លួនទេ។

លោក Mahmoud Daifallah Hmoud ឯកអគ្គរដ្ឋទូតអង្គការសហប្រជាជាតិរបស់ហ្ស៊កដានីបានប្រាប់ក្រុមប្រឹក្សាកាលពីថ្ងៃចន្ទដោយលើកឡើងពីមតិឆ្នាំ២០០៤ ដោយតុលាការយុត្តិធម៌អន្តរជាតិស្តីពីរបាំងបំបែកខ្លួនរបស់អ៊ីស្រាអែលដែលបានសាងសង់នៅជុំវិញតំបន់ West Bank ថា ហ្គាហ្សាស្ទ្រីបគឺជាទឹកដីដែលកាន់កាប់។

លោកបានបន្តថា យើងរំលឹកឡើងវិញនូវមតិយោបល់របស់ ICJ យោងទៅតាមដែលអ៊ីស្រាអែលមិនមានសិទ្ធិការពារខ្លួននៅក្នុងទឹកដីប៉ាឡេស្ទីនដែលកាន់កាប់។

អ៊ីស្រាអែលបានឲ្យដឹងក្នុងឆ្នាំ២០០៤ ថា របាំងនេះមានន័យថាដើម្បីរារាំងអ្នកបំផ្ទុះគ្រាប់បែកអត្តឃាតចេញពីទីក្រុងរបស់ខ្លួន។ តុលាការ ICJ បានឲ្យដឹងថា អ៊ីស្រាអែល ចែងថាការគំរាមកំហែងដែលខ្លួនចាត់ទុកថាជាភាពត្រឹមត្រូវនៃការសាងសង់ជញ្ជាំងមានប្រភពមកពីក្នុង និងមិនមែននៅខាងក្រៅទឹកដីនោះ។

សេចក្តីសម្រេចថា ហេតុដូច្នេះហើយ តុលាការសន្និដ្ឋានថា មាត្រា ៥១ នៃធម្មនុញ្ញមិនពាក់ព័ន្ធក្នុងករណីនេះទេ។ អ៊ីស្រាអែលបានច្រានចោលសេចក្តីសម្រេចរបស់ ICJ។

ប្រភព៖ Reuters

ប្រែសម្រួលដោយ៖ ឡាយ លីហួ