ភ្នំពេញ៖ ប្រភពកាបូន គឺសំដៅទៅលើដំណើរការ សកម្មភាព យន្តការ ឬប្រព័ន្ធណាមួយ ដែលបញ្ចេញឧស្ម័នកាបូនឌីអុកស៊ីត (#CO₂) ឬឧស្ម័នដែលមានកាបូនផ្សេងៗ ទៅក្នុងបរិយាកាស។
ប្រភពកាបូនមានតួនាទីសំខាន់ក្នុងវដ្តកាបូន (carbon cycle) នៅលើពិភពលោក ហើយវាក៏ពាក់ព័ន្ធយ៉ាងជិតស្និទ្ធជាមួយការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ។ នៅពេលបរិមាណកាបូនដែលបញ្ចេញទៅក្នុងបរិយាកាសកើនឡើង វាធ្វើឲ្យឧស្ម័នផ្ទះកញ្ចក់កើនឡើង ដែលនាំឱ្យសីតុណ្ហភាពភពផែនដីកើនឡើងកម្តៅ។
១. ប្រភពកាបូនពីសកម្មភាពមនុស្ស
ប្រភពកាបូនជាច្រើនកើតឡើងពីសកម្មភាពរបស់មនុស្ស។ ការដុតឥន្ធនៈហ្វូស៊ីល ដូចជា ថ្មអគ្គិសនី ប្រេង និងឧស្ម័នធម្មជាតិ សម្រាប់ការដឹកជញ្ជូន ការផលិតអគ្គិសនី និងការផលិតឧស្សាហកម្ម គឺជាប្រភពធំបំផុតមួយនៃការបញ្ចេញកាបូន។ ការកាប់បំផ្លាញព្រៃឈើក៏ជាប្រភពកាបូនសំខាន់ផងដែរ ព្រោះការកាប់ដើមឈើធ្វើឲ្យកាបូនដែលបានរក្សាទុកនៅក្នុងរុក្ខជាតិ ត្រូវបានបញ្ចេញទៅក្នុងបរិយាកាស ហើយក៏បន្ថយចំនួនដើមឈើដែលអាចស្រូបយក CO₂ ផងដែរ។
២. ប្រភពកាបូនតាមធម្មជាតិ
ដំណើរការធម្មជាតិខ្លះៗក៏អាចក្លាយជាប្រភពកាបូនផងដែរ។ ឧទាហរណ៍ ការផ្ទុះភ្នំភ្លើង ភ្លើងឆេះព្រៃ និងដំណើរការដកដង្ហើមរបស់សត្វ និងរុក្ខជាតិ សុទ្ធតែបញ្ចេញឧស្ម័នកាបូនឌីអុកស៊ីតទៅក្នុងបរិយាកាស។ ទោះបីជាដំណើរការធម្មជាតិទាំងនេះមានតាំងពីរាប់លានឆ្នាំមកហើយក៏ដោយ ការកើនឡើងយ៉ាងលឿននៃការបញ្ចេញកាបូនដោយសកម្មភាពមនុស្ស បានធ្វើឲ្យបរិមាណកាបូនក្នុងបរិយាកាសកើនឡើងយ៉ាងខ្លាំង។
ការកើនឡើងនៃប្រភពកាបូននាំឲ្យមានបញ្ហាការកើនឡើងសីតុណ្ហភាពពិភពលោក និងការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ។ ការកើនឡើងនៃកម្រិត CO₂ ក្នុងបរិយាកាស ធ្វើអោយផែនដីឡើងកម្ដៅ ដែលនាំឲ្យមានការប្រែប្រួលអាកាសធាតុខ្លាំង ការប្រែប្រួលបរិស្ថាន និងបញ្ហាបរិស្ថានផ្សេងៗ។
សេចក្តីសន្និដ្ឋាន
សរុបមក ប្រភពកាបូនគឺជាកត្តាសំខាន់មួយដែលប៉ះពាល់ដល់តុល្យភាពកាបូនក្នុងបរិយាកាស។ ការកាត់បន្ថយការបញ្ចេញកាបូនពីប្រភពធំៗ ការប្រើប្រាស់ថាមពលកកើតឡើងវិញ និងការការពារព្រៃឈើ គឺជាជំហានសំខាន់ក្នុងការកាត់បន្ថយការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ និងធានាអនាគតដែលមានចីរភាព៕
