ភ្នំពេញ៖ រៀងរាល់ឆ្នាំ ពិភពលោកបានបោះចោលសំណល់អេឡិចត្រូនិករាប់សិបលានតោន រួមមានទូរស័ព្ទចាស់ៗ ទូរទស្សន៍ខូច កុំព្យូទ័រចាស់ និងឧបករណ៍ប្រើប្រាស់ដែលលែងដំណើរការ។ នៅពីក្រោយភាពទំនើបនៃឧបករណ៍ឌីជីថល “ជីវិតបន្ទាប់ពីការប្រើប្រាស់” របស់ពួកវា ច្រើនតែបញ្ចប់នៅតាមទីចាក់សំរាមអនាធិបតេយ្យ និងសិប្បកម្មកែច្នៃក្រៅប្រព័ន្ធ ដែលខ្វះខាតវិធានការការពារបរិស្ថាន។ ផលប៉ះពាល់សុខភាពពីការបំពុលដោយសំណល់អេឡិចត្រូនិក កំពុងក្លាយជាបញ្ហាសុខភាពសាធារណៈដ៏បន្ទាន់ ប៉ុន្តែមិនសូវត្រូវបានរាយការណ៍ និងពុំសូវត្រូវបានយកចិត្តទុកដាក់។
១. ខ្សែច្រវាក់នៃជាតិពុល (The Toxic Chain)
ឧបករណ៍អេឡិចត្រូនិកផ្ទុកនូវសមាសធាតុស្មុគស្មាញ រួមមានលោហៈមានតម្លៃ (មាស ទង់ដែង) និងធាតុបង្កគ្រោះថ្នាក់កាចសាហាវដូចជា សំណ (Lead), បារត (Mercury), កាដមីញ៉ូម (Cadmium) និង សារធាតុទប់ស្កាត់អគ្គិភ័យ (Brominated Flame Retardants)។ នៅពេលសំណល់ទាំងនេះត្រូវបានរុះរើដោយវិធីសាស្ត្រមិនត្រឹមត្រូវ ដូចជាការដុតទីវាល ឬការប្រើអាស៊ីតខ្លាំង សារធាតុពុលនឹងភាយចូលក្នុងខ្យល់ និងជ្រាបចូលក្នុងដី ព្រមទាំងប្រភពទឹក បង្កហានិភ័យដោយផ្ទាល់ដល់សហគមន៍ជុំវិញ។
២. គ្រោះថ្នាក់ចំពោះកម្មករ និងសហគមន៍
សម្រាប់កម្មករកែច្នៃក្រៅប្រព័ន្ធ គ្រោះថ្នាក់គឺធ្ងន់ធ្ងរខ្លាំងណាស់៖
• ប្រព័ន្ធផ្លូវដង្ហើម៖ ការដុតខ្សែភ្លើងបញ្ចេញផ្សែងពុលដែលបំផ្លាញសួត និងបង្កជំងឺផ្លូវដង្ហើមរ៉ាំរ៉ៃ។
• ប្រព័ន្ធប្រសាទ និងសរីរាង្គ៖ ការប៉ះពាល់សំណ និងបារត បំផ្លាញមុខងារខួរក្បាល តម្រងនោម និងប្រព័ន្ធប្រសាទកណ្តាល។
• ការបំពុលទឹក៖ ការប្រើអាស៊ីតដើម្បីស្រង់យកលោហៈ បង្កឱ្យមានឧស្ម័នពុល និងការបំពុលទឹកប្រើប្រាស់ ដែលដាក់សហគមន៍ទាំងមូលឱ្យស្ថិតក្នុងគ្រោះថ្នាក់។
៣. ផលប៉ះពាល់លើស្ត្រី និងកុមារ
កុមារជាក្រុមដែលងាយរងគ្រោះជាងគេ។ រាងកាយរបស់ពួកគេទទួលយកសារធាតុពុលបានងាយជាងមនុស្សពេញវ័យ ហើយខួរក្បាលដែលកំពុងអភិវឌ្ឍ មានភាពងាយរងផលប៉ះពាល់ខ្លាំងពីលោហៈធ្ងន់។ ការសិក្សានៅតំបន់កែច្នៃសំណល់អេឡិចត្រូនិកនៅតំបន់អាហ្វ្រិកខាងលិច និងអាស៊ីអាគ្នេយ៍ បានបង្ហាញពីការភ្ជាប់រវាងការប៉ះពាល់ និងការថយចុះសមត្ថភាពបញ្ញា បញ្ហាអាកប្បកិរិយា និងទម្ងន់ទារកទាបពេលកើត។ សម្រាប់ស្ត្រីមានផ្ទៃពោះ សារធាតុពុលអាចឆ្លងកាត់ស្បូន ប៉ះពាល់ដល់ការអភិវឌ្ឍទារក និងបង្កើនហានិភ័យរលូតកូន ឬកំណើតមុនកំណត់។
៤. ការជ្រៀតចូលក្នុងខ្សែច្រវាក់អាហារ
ជាតិពុលមិនស្ថិតនៅតែមួយកន្លែងឡើយ។ ភាគល្អិតពុលដែលធ្លាក់ចូលក្នុងទន្លេ និងសមុទ្រ បំពុលមច្ឆជាតិ និងសត្វចិញ្ចឹម រួចត្រឡប់មកក្នុងខ្លួនមនុស្សវិញតាមរយៈអាហារ។ ការសន្សំជាតិពុលក្នុងរាងកាយរយៈពេលវែង បង្កើនហានិភ័យជំងឺមហារីក និងការរំខានដល់ប្រព័ន្ធអ័រម៉ូន។
៥. អយុត្តិធម៌បរិស្ថាន និងដំណោះស្រាយ
បញ្ហានេះមានលក្ខណៈសកល។ ទោះបីសំណល់អេឡិចត្រូនិកភាគច្រើនត្រូវបានបង្កើតនៅប្រទេសមានចំណូលខ្ពស់ ក៏មានចំនួនមួយត្រូវបាននាំចេញ—ដោយស្របច្បាប់ ឬខុសច្បាប់—ទៅប្រទេសមានចំណូលមធ្យម និងទាប ដែលអាចមានការអនុវត្តច្បាប់បរិស្ថានមិនតឹងរឹង។ ភាពមិនសមធម៌នេះ បង្កើតអយុត្តិធម៌បរិស្ថាន ដោយផ្ទុកហានិភ័យសុខភាពលើសហគមន៍ដែលមានធនធានតិចបំផុត។
ដំណោះស្រាយមានស្រាប់។ ការរចនាឧបករណ៍ឱ្យងាយស្រួលកែច្នៃ ការអនុវត្តច្បាប់អន្តរជាតិអំពីការដឹកជញ្ជូនសំណល់ ការវិនិយោគក្នុងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធកែច្នៃសុវត្ថិភាព និងការអប់រំអ្នកប្រើប្រាស់អំពីការបោះចោលត្រឹមត្រូវ អាចកាត់បន្ថយហានិភ័យបាន។ បុគ្គលក៏អាចចូលរួមបានដែរ ដោយប្រើប្រាស់ឧបករណ៍ឱ្យបានយូរជាងមុនឬអោយអស់លទ្ធភាព ជួសជុលជំនួសការទិញថ្មី និងប្រើសេវាកម្មកែច្នៃដែលបានបញ្ជាក់ត្រឹមត្រូវ។
សេចក្ដីសន្និដ្ឋាន សំណល់អេឡិចត្រូនិកគឺជាផលវិបាកនៃការរីកចម្រើនបច្ចេកវិទ្យា។ ការគ្រប់គ្រងវាឱ្យមានសុវត្ថិភាព មិនមែនគ្រាន់តែជាការការពារបរិស្ថានប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែគឺជាការសង្គ្រោះជីវិតមនុស្ស។ ប្រសិនបើគ្មានសកម្មភាពរួមគ្នាទេ សម័យឌីជីថលនឹងបន្សល់ទុកនូវ “ស្នាមពុល” ដែលមិនត្រឹមតែបំផ្លាញធនធានធម្មជាតិ ប៉ុន្តែថែមទាំងបំផ្លាញអនាគតរបស់មនុស្សជំនាន់ក្រោយផងដែរ៕
