លោក ដូណាល់ ត្រាំ ចុះហត្ថលេខាលើបទបញ្ជាប្រតិបត្តិ ដែលមានគោលដៅ លុបចោល សិទ្ធិទទួលបានសញ្ជាតិដោយស្វ័យប្រវត្តិ

វ៉ាស៉ីនតោន៖ បើតាមការចេញផ្សាយដោយ ទីភ្នាក់ងារព័ត៌មាន Reuters កាលពីថ្ងៃចន្ទ ទី២០ ខែមករា ប្រធានាធិបតីអាមេរិក លោក ដូណាល់ ត្រាំ បានចុះហត្ថលេខាលើបទបញ្ជាប្រតិបត្តិ ដែលមានគោលដៅ លុបចោល សិទ្ធិទទួលបានសញ្ជាតិដោយស្វ័យប្រវត្តិ សម្រាប់ទារកណាក៏ដោយ ឱ្យតែកើតនៅលើទឹកដីរបស់សហរដ្ឋអាមេរិក។

សិទ្ធិទទួលបានសញ្ជាតិតាមដែនដីកំណើត ឬ birthright citizenship មានន័យថា នរណាក៏ដោយ ឱ្យតែកើតនៅក្នុងសហរដ្ឋអាមេរិក ឬដែនដីរបស់អាមេរិក គឺមានឋានៈជាពលរដ្ឋអាមេរិក ដោយស្វ័យប្រវត្តិ។ សព្វថ្ងៃ សិទ្ធិនេះត្រូវបានការពារដោយ វិសោធនកម្មទី១៤ រដ្ឋធម្មនុញ្ញអាមេរិក។ យ៉ាងណាមិញ តាមរយៈបទបញ្ជាប្រតិបត្តិខាងលើ លោក ត្រាំ ចង់ឱ្យកែសម្រួល ការបកប្រែនិយមន័យនៃសិទ្ធិនោះ ឱ្យមានន័យថា ក្មេងដែលកើតនៅលើទឹកដីអាមេរិក ប៉ុន្តែមានឪពុកម្តាយជាជនអន្តោប្រវេសន៍ខុសច្បាប់ គឺមិនអាចទទួលបានសញ្ជាតិស្វ័យប្រវត្តិទេ។

ក្រុមអ្នកជំនាញផ្នែកច្បាប់ភាគច្រើន បានឯកភាពគ្នាថា លោក ត្រាំ នឹងមិនអាចបញ្ចប់សិទ្ធិទទួលបានសញ្ជាតិតាមដែនដីកំណើតនោះ តាមរយៈបទបញ្ជាប្រតិបត្តិឡើយ ហើយវានឹងបង្កឱ្យមានការតវ៉ាក្តីក្តាំងយ៉ាងស្មុគស្មាញ ចាប់ពីតុលាការជាន់ទាប រហូតដល់តុលាការកំពូល។ ការធ្វើវិសោធនកម្មរដ្ឋធម្មនុញ្ញ អាចលុបចោលសិទ្ធិនេះបាន ប៉ុន្តែវានឹងតម្រូវឱ្យមានការបោះឆ្នោតគាំទ្រ ក្នុងសំឡេង២ភាគ៣ ទាំងនៅក្នុងរដ្ឋសភា និងនៅក្នុងព្រឹទ្ធសភាអាមេរិក ហើយមានការយល់ព្រមពី ៣ភាគ៤ នៃរដ្ឋទាំង៥០ របស់អាមេរិក។

អំឡុងការឃោសនាឈរឈ្មោះជា ប្រធានាធិបតីអាមេរិកលើកដំបូង កាលពីឆ្នាំ២០១៥ លោក ត្រាំ ក៏ធ្លាប់បានសន្យា បញ្ចប់សិទ្ធិទទួលបានសញ្ជាតិតាមដែនដីកំណើតផងដែរ ហើយកាលពីឆ្នាំ២០១៨ ក្រោយពេលឡើងកាន់អំណាច លោក ត្រាំ បាននិយាយថា រូបលោកនឹងចេញបទបញ្ជាប្រតិបត្តិមួយ ប៉ុន្តែវាមិនបានកើតឡើង តាមសន្យាទេ នាពេលនោះ។ រឿងអន្តោប្រវេសន៍ ក៏បានក្លាយជាបញ្ហាកំពូលម្តងទៀត នៅពេលដែលលោកឃោសនាបោះឆ្នោត កាលពីឆ្នាំ២០២៤ ដោយលោក ត្រាំ បានសន្យា ជាថ្មី ចំពោះអ្នកបោះឆ្នោតថា នឹងលុបចោលសិទ្ធិនោះ។

គួរបញ្ជាក់ថា អំឡុងប៉ុន្មានទសវត្សរ៍ចុងក្រោយ តួលេខក្មេងកើតនៅអាមេរិក ដែលមានឪពុកម្តាយជា ជនអន្តោប្រវេសន៍ខុសច្បាប់ គឺមានការថយចុះ។ មជ្ឈមណ្ឌលស្រាវជ្រាវ Pew Research Center បានប៉ាន់ប្រមាណថា ពលរដ្ឋអាមេរិក១.៣លាននាក់ ដែលបានកើតនៅអាមេរិក គឺមានឪពុកម្តាយជា ជនអន្តោប្រវេសន៍ខុសច្បាប់ បើតាមយោងតាមទិន្នន័យឆ្នាំ២០២២ ដែលជា ទិន្នន័យថ្មីចុងក្រោយបង្អស់។ រីឯបើតាមវិទ្យាស្ថាន Migration Policy Institute ការបិទបញ្ចប់សិទ្ធិទទួលបានសញ្ជាតិ ដោយស្វ័យប្រវត្តិតាមដែនដីកំណើត នឹងធ្វើឱ្យចំនួនអ្នកកើតនៅអាមេរិក ដែលឪពុកម្តាយជាជនអន្តោប្រវេសន៍ខុសច្បាប់ កើនឡើង សរុបដល់ខ្ទង់៤.៧លាននាក់ នៅត្រឹមឆ្នាំ២០៥០៕