ភ្នំពេញ៖ ការប្រែប្រួលអាកាសធាតុបានក្លាយជាបញ្ហាលំដាប់សកលដ៏គួរឱ្យព្រួយបារម្ភបំផុតមួយនៅក្នុងយុគសម័យទំនើបនេះ។ ការកើនឡើងសីតុណ្ហភាព ព្រឹត្តិការណ៍អាកាសធាតុខ្លាំងៗ គ្រោះរាំងស្ងួតអូសបន្លាយ ទឹកជំនន់ធ្ងន់ធ្ងរ ភ្លើងឆេះព្រៃ ការកើនឡើងកម្ពស់ទឹកសមុទ្រ និងការធ្លាក់ចុះនៃគុណភាពប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ី កំពុងជះឥទ្ធិពលកាន់តែខ្លាំងឡើងដល់សុខភាពមនុស្ស សេដ្ឋកិច្ច ប្រព័ន្ធស្បៀងអាហារ និងស្ថិរភាពបរិស្ថាននៅទូទាំងពិភពលោក។
ខណៈពេលដែលការយកចិត្តទុកដាក់ភាគច្រើនជារឿយៗផ្ដោតទៅលើផលិតកម្មថាមពល ការដឹកជញ្ជូន និងឧស្សាហកម្មធុនធ្ងន់ មានវិស័យមួយទៀតដែលសំខាន់ ប៉ុន្តែមិនសូវត្រូវបានគេលើកយកមកជជែកជាសាធារណៈ ដែលជាប្រភពបង្កការបំពុលបរិស្ថាន និងបញ្ចេញឧស្ម័នផ្ទះកញ្ចក់ដែរនោះ គឺ «វិស័យសារធាតុរំលាយ» (Solvent Sector)។
សារធាតុរំលាយត្រូវបានប្រើប្រាស់យ៉ាងទូលំទូលាយនៅក្នុងសកម្មភាពឧស្សាហកម្ម និងពាណិជ្ជកម្មជុំវិញពិភពលោក។ ពួកវាគឺជាសមាសធាតុផ្សំដ៏សំខាន់នៅក្នុងថ្នាំលាប ការស្រោបការពារ ទឹកកាវ ឱសថ ផលិតផលសម្អាត ការបោះពុម្ព ការផលិតគីមី ការផលិតគ្រឿងអេឡិចត្រូនិច គ្រឿងសម្អាង និងដំណើរការឧស្សាហកម្មជាច្រើនទៀត។ ទោះបីជាសារធាតុរំលាយដើរតួនាទីយ៉ាងសំខាន់នៅក្នុងប្រព័ន្ធសេដ្ឋកិច្ច និងចង្វាក់ផលិតកម្មទំនើបក៏ដោយ ការផលិត ការប្រើប្រាស់ និងការបោះចោលពួកវា អាចរួមចំណែកយ៉ាងខ្លាំងដល់ការបំពុលខ្យល់ ការបញ្ចេញឧស្ម័នផ្ទះកញ្ចក់ និងការធ្លាក់ចុះនៃគុណភាពបរិស្ថាន។
សារធាតុរំលាយទូទៅជាច្រើនបានបញ្ចេញ «សមាសធាតុសរីរាង្គហួត» (Volatile Organic Compounds – VOCs) ទៅក្នុងបរិយាកាស។ សារធាតុ VOCs ទាំងនេះរួមចំណែកដល់ការកកើតអូហ្សូននៅជិតដី និងផ្សែង (Smog) ដែលមិនត្រឹមតែបំផ្លាញសុខភាពមនុស្សប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែថែមទាំងប៉ះពាល់ដល់ប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ី និងប្រព័ន្ធអាកាសធាតុទៀតផង។ សារធាតុរំលាយមួយចំនួនក៏ផ្ទុកនូវសារធាតុបំពុលខ្យល់ប្រកបដោយគ្រោះថ្នាក់ និងការចម្លងរោគគីមី ដែលគំរាមកំហែងដល់ទាំងគុណភាពបរិស្ថាន និងសុខភាពសាធារណៈ។
វិស័យសារធាតុរំលាយប្រហែលជាមិនសូវទទួលបានការចាប់អារម្មណ៍ស្មើនឹងការដុតឥន្ធនៈផូស៊ីល ឬការបញ្ចេញឧស្ម័នពីឧស្សាហកម្មធំៗនោះទេ ប៉ុន្តែផលប៉ះពាល់បរិស្ថានរបស់វាមានកម្រិតខ្ពស់គួរឱ្យកត់សម្គាល់ជាសកល ជាពិសេសនៅពេលដែលនគរូបនីយកម្ម និងការរីកចម្រើនផ្នែកឧស្សាហកម្មបន្តពង្រីកខ្លួន។ដូច្នេះហើយ កិច្ចកាត់បន្ថយការប្រែប្រួលអាកាសធាតុតាមរយៈវិស័យសារធាតុរំលាយ គឺជាសមាសភាគដ៏សំខាន់មួយនៃកិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងការពារបរិស្ថានសកលឱ្យកាន់តែទូលំទូលាយ។
វិធីសាស្ត្រកាត់បន្ថយដែលមានប្រសិទ្ធភាពបំផុតមួយ គឺការផ្លាស់ប្តូរទៅប្រើប្រាស់សារធាតុរំលាយដែលបញ្ចេញឧស្ម័នទាប និងមេត្រីភាពចំពោះបរិស្ថាន។ ភាពរីកចម្រើននៃគីមីសាស្ត្របៃតង (Green Chemistry) កំពុងជួយឱ្យវិស័យឧស្សាហកម្មអាចជំនួសសារធាតុរំលាយបែបបុរាណដែលកែច្នៃពីប្រេងកាត មកជាជម្រើសថ្មីដែលមានសុវត្ថិភាពជាងមុន ដូចជាសារធាតុរំលាយផ្អែកលើទឹក (Water-based) សារធាតុដែលអាចរលាយទៅក្នុងធម្មជាតិបាន (Biodegradable) និងសារធាតុដែលមានកម្រិត VOC ទាប។ សារធាតុរំលាយដែលស្អាតជាងមុនទាំងនេះ ជួយកាត់បន្ថយការបញ្ចេញឧស្ម័នពុល ខណៈពេលដែលនៅតែរក្សាបាននូវទិន្នផលឧស្សាហកម្ម និងគុណភាពផលិតផលដដែល។
ជាឧទាហរណ៍ ថ្នាំស្រោប និងថ្នាំលាបផ្អែកលើទឹក កំពុងត្រូវបានយកមកជំនួសផលិតផលផ្អែកលើសារធាតុរំលាយគីមីកាន់តែច្រើនឡើងនៅក្នុងប្រទេសជាច្រើន ដោយសារវាមានផលប៉ះពាល់បរិស្ថានតិចជាង។ ដូចគ្នានេះដែរ វិស័យឧស្សាហកម្មកំពុងងាកមកប្រើប្រាស់សារធាតុរំលាយជីវសាស្ត្រ (Bio-based) ដែលចម្រាញ់ចេញពីវត្ថុធាតុដើមកសិកម្មកកើតឡើងវិញ ដែលជួយកាត់បន្ថយការពឹងផ្អែកលើសារធាតុគីមីដែលផលិតពីឥន្ធនៈផូស៊ីល។
ការកែលម្អប្រសិទ្ធភាពឧស្សាហកម្ម និងប្រព័ន្ធគ្រប់គ្រងការបញ្ចេញឧស្ម័ន ក៏ដើរតួនាទីយ៉ាងសំខាន់ក្នុងកិច្ចកាត់បន្ថយនេះដែរ។ បច្ចេកវិទ្យាផលិតកម្មទំនើប ប្រព័ន្ធវដ្តបិទជិត (Closed-loop systems) បច្ចេកវិទ្យាចាប់យកចំហាយទឹក និងការអនុវត្តគ្រប់គ្រងសារធាតុគីមីឱ្យកាន់តែប្រសើរឡើង អាចកាត់បន្ថយការភាយចេញនៃសារធាតុរំលាយទៅក្នុងបរិយាកាសបានយ៉ាងច្រើន។ ការរក្សាទុក ការចាត់ចែង និងការកែច្នៃសារធាតុរំលាយឡើងវិញបានត្រឹមត្រូវ ជួយកាត់បន្ថយសំណល់ និងការបំពុលបរិស្ថាន។
គោលគំនិតសេដ្ឋកិច្ចវិលជុំ (Circular Economy) កំពុងមានសារៈសំខាន់កាន់តែខ្លាំងនៅក្នុងវិស័យសារធាតុរំលាយ។ ការកែច្នៃ និងការប្រើប្រាស់សារធាតុរំលាយឡើងវិញ ជួយកាត់បន្ថយការប្រើប្រាស់វត្ថុធាតុដើម បន្ថយការបញ្ចេញឧស្ម័នពុល និងកាត់បន្ថយការបង្កើតសំណល់គ្រោះថ្នាក់។ បច្ចុប្បន្ន ឧស្សាហកម្មជាច្រើនកំពុងវិនិយោគលើប្រព័ន្ធស្តារសារធាតុរំលាយ (Solvent Recovery Systems) ដែលអនុញ្ញាតឱ្យសារធាតុរំលាយដែលប្រើរួច អាចយកទៅចម្រោះឱ្យស្អាត និងប្រើប្រាស់ឡើងវិញ ជាជាងការបោះចោល។
ក្របខ័ណ្ឌបទប្បញ្ញត្តិ និងស្តង់ដារបរិស្ថាន ក៏ជាកត្តាចាំបាច់មិនអាចខ្វះបានដែរ។ រដ្ឋាភិបាលជាច្រើនបានដាក់ចេញនូវការត្រួតពិនិត្យការបញ្ចេញឧស្ម័នកាន់តែតឹងរ៉ឹង ស្តង់ដារគុណភាពខ្យល់ និងការរឹតបន្តឹងលើសារធាតុគីមីគ្រោះថ្នាក់ ដើម្បីកាត់បន្ថយផលប៉ះពាល់បរិស្ថានពីការប្រើប្រាស់សារធាតុរំលាយ។ កិច្ចសហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិ និងកិច្ចព្រមព្រៀងបរិស្ថាន បន្តជំរុញឱ្យមានផលិតកម្មឧស្សាហកម្មដែលស្អាតជាងមុន និងការអនុវត្តគ្រប់គ្រងសារធាតុគីមីប្រកបដោយសុវត្ថិភាព។
អ្វីដែលសំខាន់នោះ កិច្ចកាត់បន្ថយផលប៉ះពាល់តាមរយៈវិស័យសារធាតុរំលាយ ក៏នាំមកនូវអត្ថប្រយោជន៍ធំធេងដល់សុខភាពសាធារណៈផងដែរ។ ការបញ្ចេញសារធាតុ VOCs រួមចំណែកដល់ការបង្កជំងឺផ្លូវដង្ហើម បញ្ហាប្រព័ន្ធបេះដូង និងធ្វើឱ្យគុណភាពខ្យល់ក្នុងទីក្រុងធ្លាក់ចុះ។ ដូច្នេះ ការកាត់បន្ថយការភាយចេញនៃសារធាតុរំលាយដែលមានគ្រោះថ្នាក់ មិនត្រឹមតែការពារអាកាសធាតុប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែថែមទាំងការពារសុខភាព និងការរស់នៅរបស់ប្រជាជនរាប់លាននាក់ដែលរស់នៅក្នុងតំបន់ឧស្សាហកម្ម និងទីប្រជុំជនផងដែរ។
ទោះជាយ៉ាងណា បញ្ហាប្រឈមនេះនៅតែមានភាពស្មុគស្មាញ។ ប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៍ជាច្រើននៅតែបន្តពឹងផ្អែកលើបច្ចេកវិទ្យាឧស្សាហកម្មចាស់ៗ និងផលិតផលគីមីដែលមានតម្លៃថោក ដោយសារកម្រិតជីវភាព និងសេដ្ឋកិច្ច។ សហគ្រាសធុនតូច និងមធ្យម ជារឿយៗខ្វះលទ្ធភាពទទួលបានជម្រើសដែលស្អាតជាងមុន ខ្វះបច្ចេកវិទ្យាកម្រិតខ្ពស់ ឬជំនាញបច្ចេកទេស។ ដូច្នេះ ការផ្លាស់ប្តូរឆ្ពោះទៅរកប្រព័ន្ធសារធាតុរំលាយដែលបៃតងជាងមុន ទាមទារឱ្យមានការវិនិយោគ ការបង្កើតថ្មី ការគាំទ្រផ្នែកហិរញ្ញវត្ថុ និងការផ្ទេរបច្ចេកវិទ្យា។
កិច្ចសហប្រតិបត្តិការសកលនៅតែជាចំណុចស្នូល ព្រោះការបំពុល និងផលប៉ះពាល់អាកាសធាតុមិនស្គាល់ព្រំដែនប្រទេសឡើយ។ ការបញ្ចេញឧស្ម័នឧស្សាហកម្មនៅក្នុងតំបន់មួយ អាចប៉ះពាល់ដល់លក្ខខណ្ឌបរិយាកាស និងសុខភាពសាធារណៈនៅឆ្ងាយហួសពីទីតាំងដើមរបស់វា។ ភាពជាដៃគូអន្តរជាតិ កិច្ចសហការផ្នែកវិទ្យាសាស្ត្រ និងការប្រើប្រាស់ស្តង់ដារបរិស្ថានរួមគ្នា កំពុងមានសារៈសំខាន់កាន់តែខ្លាំងក្នុងការជំរុញការផ្លាស់ប្តូរឧស្សាហកម្មប្រកបដោយចីរភាព។
វិស័យឯកជនក៏មានការទទួលខុសត្រូវដ៏ធំធេងផងដែរ។ ក្រុមហ៊ុនផលិតសារធាតុគីមី ម្ចាស់ផលិតកម្មឧស្សាហកម្ម និងខ្សែច្រវាក់ផ្គត់ផ្គង់សកល គឺជាអ្នកកំណត់ជម្រើសនៃប្រភេទសារធាតុរំលាយដែលត្រូវយកមកប្រើប្រាស់នៅទូទាំងពិភពលោក។ ក្រុមហ៊ុនដែលមានការទទួលខុសត្រូវលើបរិស្ថាន កំពុងទទួលស្គាល់កាន់តែច្បាស់ថា ចីរភាពមិនត្រឹមតែជាកាតព្វកិច្ចចំពោះបរិស្ថានប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែវាក៏ជាអត្ថប្រយោជន៍ប្រកួតប្រជែងនៅក្នុងទីផ្សារសកលសម័យទំនើបផងដែរ។
អ្នកប្រើប្រាស់ក៏ដើរតួមួយចំណែកតាមរយៈការគាំទ្រផលិតផលដែលមេត្រីភាពចំពោះបរិស្ថាន និងការបង្កើនការយល់ដឹងអំពីសុវត្ថិភាពគីមី និងចីរភាព។ នៅពេលដែលការយល់ដឹងរបស់សាធារណជនកើនឡើង តម្រូវការសម្រាប់ថ្នាំលាបដែលបញ្ចេញឧស្ម័នទាប ផលិតផលសម្អាតបរិស្ថាន និងវត្ថុធាតុដើមឧស្សាហកម្មប្រកបដោយចីរភាព ក៏បន្តកើនឡើងដូចគ្នា។
ជាចុងក្រោយ កិច្ចកាត់បន្ថយការប្រែប្រួលអាកាសធាតុតាមរយៈវិស័យសារធាតុរំលាយ ឆ្លុះបញ្ចាំងពីការផ្លាស់ប្តូរដ៏ទូលំទូលាយឆ្ពោះទៅរកប្រព័ន្ធផលិតកម្មដែលស្អាតជាងមុន និងការអភិវឌ្ឍឧស្សាហកម្មប្រកបដោយការទទួលខុសត្រូវ។ វាបង្ហាញថា សូម្បីតែវិស័យដែលជារឿយៗត្រូវបានគេមើលរំលងនៅក្នុងកិច្ចពិភាក្សាអំពីអាកាសធាតុ ក៏អាចរួមចំណែកយ៉ាងមានន័យដល់ដំណោះស្រាយបរិស្ថានសកលបានដែរ។
វិបត្តិអាកាសធាតុទាមទារឱ្យមានសកម្មភាពនៅគ្រប់វិស័យទាំងអស់នៃសង្គម។ គ្មានឧស្សាហកម្មណាមួយអាចដោះស្រាយបញ្ហានេះតែម្នាក់ឯងបានឡើយ ប៉ុន្តែគ្រប់វិស័យទាំងអស់សុទ្ធតែមានភារកិច្ចកាត់បន្ថយគ្រោះថ្នាក់ដល់បរិស្ថាន និងរួមចំណែកដល់ចីរភាព។
សរុបមក កិច្ចកាត់បន្ថយផលប៉ះពាល់តាមរយៈវិស័យសារធាតុរំលាយ មិនមែនត្រឹមតែជារឿងកាត់បន្ថយការបញ្ចេញសារធាតុគីមីប៉ុណ្ណោះទេ។ វាគឺជាការការពារគុណភាពខ្យល់ សុខភាពសាធារណៈ ប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ី និងស្ថិរភាពនៃប្រព័ន្ធអាកាសធាតុសកល។ វាឆ្លុះបញ្ចាំងពីការយល់ដឹងកាន់តែខ្ពស់របស់មនុស្សជាតិថា ភាពរីកចម្រើនសេដ្ឋកិច្ច និងការទទួលខុសត្រូវលើបរិស្ថាន ត្រូវតែដើរទន្ទឹមគ្នា។
អនាគតនៃការអភិវឌ្ឍប្រកបដោយចីរភាព មិនត្រឹមតែអាស្រ័យលើការផ្លាស់ប្តូរថាមពលក្នុងទ្រង់ទ្រាយធំប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែវាក៏អាស្រ័យលើការកែលម្អបន្តិចម្តងៗនៅតាមបណ្តាឧស្សាហកម្ម បច្ចេកវិទ្យា និងប្រព័ន្ធផលិតកម្មរាប់មិនអស់ រួមទាំងវិស័យសារធាតុរំលាយនេះផងដែរ៕
